Sunday, May 19, 2024
Lenovo

ເມືອງແຖນ ຖິ່ນກຳເນີດດັ້ງ​ເດີມຂອງບັນດາບັນພະບູລຸດເຜົ່າ ລາວ-ໄຕ


ເມືອງແຖນນີ້ຕັ້ງຢູ່ ເຂດ 12 ຈຸໄທ ທີ່ບໍລິເວນລ້ອງແມ່ນຳ້ດຳ (ດຽນບຽນຟູປະຈຸບັນນີ້) ເປັນເມືອງຕັ້ງຍູ່ດ້ານຕາເວັນອອກຂອງລ້ານຊ້າງ.

ປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງເມືອງແຖນນີ້ໃນພົງສາວະດານແລະຕຳນານບູຮານໄດ້ອ້າງວ່າ ເມືອງແຖນແມ່ນ ຖີ່ນກຳເນີດຂອງບັນດາບັນພະບູລຸດຂອງເຜົ່າ ລາວ-ໄຕ ຈາກນັ້ນຈຶ່ງໄດ້ພາກັນຍ້າຍໄປສ້າງບ້ານແປງເມືອງ ຢູ່ຕາມເຂດທີ່ເປັນປະເທດລາວແລະປະເທດໄທໃນປະຈຸບັນນີ້ ຂຸນລໍຄຳໄດ້ພາໄພ່ພົນລົງມາສ້າງບ້ານແປງເມືອງຢູ່ທົ່ງສາມໝື່ນ ດິນແດນທີ່ເອີ້ນວ່າເມືອງແຖນ ຫລື ແຖງໃນປະຈຸບັນນິ້ ຂຸນລໍຄຳມີເລື່ອງເລົ່າຄ້າຍຄືກັບຂຸນບູຣົມ ທີ່ກ່າວໃນພົງສາວະດານລ້ານຊ້າງແລະໃນທ້າຍພົງສາວະດານຂອງພວກລາວໄຕຍັງໄດ້ບອກວ່າເມື່ອຂຸນລໍຄຳຕາຍແລ້ວຈື່ງມີຜູ້ມີບຸນມາເກີດຜູ້ນັ້ນຄືຂຸນບູຣົມ.

ພົງສາວະດານລ້ານຊ້າງໄດ້ກ່າວວ່າ ຂຸນບູຣົມລົງມາສ້າງບ້ານແປງເມືອງທີ່ທົ່ງນານ້ອຍອ້ອຍຫນູ (ດຽນບຽນຟູ) ແລະໄດ້ສົ່ງລູກຊາຍ7ຄົນອອກໄປປົກຄອງເມືອງຕ່າງໆ ເພືອ່ຂະຫຍາຍເຂດແດນປົກຄອງລົງມາທາງໃຕ້ຄື:

1.ຂຸນລໍໄປປົກຄອງເມືອງຊວາ
2.ຍີ່ຜາລານໄປປົກຄອງຕ້າຫໍຫລືຫໍແຕ (ຊຽງຮຸ່ງ)
3.ສາມຈຸສົ່ງໄປປົກຄອງເມືອງນະຄອນຈຸລະນີພົມມະທັດ (ພິມາຍ)
4.ຂຸນໄສພົງ ສົ່ງໄປປົກຄອງເມືອງຊຽງແສນ ລ້ານນາ
5. ຂຸນງົວອິນ ໄປປົກຄອງເມືອງອະໂຍທະຍາ (ອາຍຸດທະຍາ)
6. ຂຸນລົກກົມ ໄປປົກຄອງເມືອງຫລ້າຄຳມວນ (ສີໂຄດຕະບອງ)
7. ທ້າວເຈັດເຈືອງ ໄປປົກຄອງເມືອງພວນ ແຂວງຊຽງຂວາງ

ແລະທີ່ກ່າວມາທັງຫມົດນັ້ນແມ່ນຫລັກຖານຈາກພົງສາວະດານແລະຕຳນານບູຮານທີ່ກ່າວເຖີງເຫດການໃນເມືອງແຖນ ສະໄຫມກ່ອນການສ້າງຕັ້ງອານາຈັກລາວລ້ານຊ້າງ ເອກະລາດ ເອກະພາບ ໃນກາງສະຕາວັດທີ່ XIV ແຕ່ເຖີງຍ່າງໃດກໍ່ຕາມ ຫລັກຖານທີ່ແທ້ຈິງມີຢູ່ວ່າ ເມືອງແຖນແມ່ນເຂດ 12ຈຸໄທ ເປັນດິນແດ່ນທີ່ຄົນເວົ້າຕະກູນ ລາວ ໄຕ ໄດ້ຄອບຄອງມາແລ້ວຍ່າງຫນ້ອຍແມ່ນສະຕາວັດທີ່ VI-VIIIແລະຍັງມີ ໄຕດຳ ລື້ ຍວນ ໄຕແດງ ໄຕລາວ ຍູ່ນຳເຊີ່ງມີວັດທະນະທຳ ປະເພນີສືບທອດມາເຖີງປະຈຸບັນ.

ກຸ່ມຄົນທີ່ເວົ້າພາສາໄຕລາວນັ້ນມີຖີ່ນຖານດັ້ງເດີຍູ່ທາງທິດເຫນືອຫລືໂຫລ້ງແມ່ນຳ້ຂອງທາງເທິງແລະຕາເວັນອອກ ໄດ້ເຄື່ອນຍ້າຍລົງມາເປັນເວລາ 3000-4000ປິມາແລ້ວ ເມື່ອປະມານຕົ້ນສະຕະວັດແຫ່ງຄິດຕະສັງກາດໄດ້ເຄື່ອນລົງມາທາງໃຕ້ເຂົ້າສູ່ໂຫລ້ງແມ່ນຳ້ຂອງ ລີລາວະດີ ແມ່ນຳ້ແດງ ສາລະວິນ ຈຶ່ງເປັນໄປໄດ້ວ່າ ດິນແດນເມືອງແຖນແຄ້ວນ 12 ຈຸໄຕກໍ່ແມ່ນຫນຶ່ງບ່ອນທີ່ເຄີຍເປັນບ່ອນຢູ່ອາໄສຂອງ ພວກລາວໄຕ ມາແລ້ວໃນອາດີດ.

ກ່ຽວກັບການປົກຄອງເມືອງແຖນຕັ້ງແຕ່ຕົ້ນຈົນຮອດສະໄຫມເຈົ້າຟ້າງຸ່ມທ້ອນໂຮມລາວຍັງບໍ່ທັນຊອກເຫັນໄດ້ຫລັກຖານທີ່ແຈ່ມແຈ້ງ ແຕ່ກໍ່ສັງເກດໄດ້ວ່າໄລຍະຕົ້ນເມືອງແຖນອາດແບ່ງເຂດປົກຄອງອອກເປັນ 3 ຫລື 4ເຂດ ກ່ອນເຈົ້າກົກເຈົ້າເລົ່າເປັນຜູ້ປົກຄອງ ໂດຍສະໄຫມນະຄອນຣັດແບ່ງອອກເປັນ12ຈຸ ເອີ້ນວ່າ 12ຈຸໄທ ຫລື 12ເຈົ້າໄທ ແຕ່ລະເມືອງມີເຈົ້າປະຈຳເຜົ່າໃຜລາວ ປົກຄອງກັນເອງແລະມີການພົວພັນແບບບ້ານພີ່ເມືອງນ້ອງ.

ທີ່​ມາ:

ບູຮານຄະດີແລະປະຫວັດສາດລາວ History Laos

ຄັດຈາກ:“ປື້ມປະຫວັດສາດລາວດຶກດຳບັນ“
ດຣ ສຸເນດ ໂພທິສານ
ຮູບພາບປະກອບໂດຍ:ມໍລະດົກລ້ານຊ້າງ
ຂຽນໂດຍ: ນາງສາຍວາລິນ ບໍລະວົງ


ເມືອງແຖນນີ້ຕັ້ງຢູ່ ເຂດ 12 ຈຸໄທ ທີ່ບໍລິເວນລ້ອງແມ່ນຳ້ດຳ (ດຽນບຽນຟູປະຈຸບັນນີ້) ເປັນເມືອງຕັ້ງຍູ່ດ້ານຕາເວັນອອກຂອງລ້ານຊ້າງ.

ປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງເມືອງແຖນນີ້ໃນພົງສາວະດານແລະຕຳນານບູຮານໄດ້ອ້າງວ່າ ເມືອງແຖນແມ່ນ ຖີ່ນກຳເນີດຂອງບັນດາບັນພະບູລຸດຂອງເຜົ່າ ລາວ-ໄຕ ຈາກນັ້ນຈຶ່ງໄດ້ພາກັນຍ້າຍໄປສ້າງບ້ານແປງເມືອງ ຢູ່ຕາມເຂດທີ່ເປັນປະເທດລາວແລະປະເທດໄທໃນປະຈຸບັນນີ້ ຂຸນລໍຄຳໄດ້ພາໄພ່ພົນລົງມາສ້າງບ້ານແປງເມືອງຢູ່ທົ່ງສາມໝື່ນ ດິນແດນທີ່ເອີ້ນວ່າເມືອງແຖນ ຫລື ແຖງໃນປະຈຸບັນນິ້ ຂຸນລໍຄຳມີເລື່ອງເລົ່າຄ້າຍຄືກັບຂຸນບູຣົມ ທີ່ກ່າວໃນພົງສາວະດານລ້ານຊ້າງແລະໃນທ້າຍພົງສາວະດານຂອງພວກລາວໄຕຍັງໄດ້ບອກວ່າເມື່ອຂຸນລໍຄຳຕາຍແລ້ວຈື່ງມີຜູ້ມີບຸນມາເກີດຜູ້ນັ້ນຄືຂຸນບູຣົມ.

ພົງສາວະດານລ້ານຊ້າງໄດ້ກ່າວວ່າ ຂຸນບູຣົມລົງມາສ້າງບ້ານແປງເມືອງທີ່ທົ່ງນານ້ອຍອ້ອຍຫນູ (ດຽນບຽນຟູ) ແລະໄດ້ສົ່ງລູກຊາຍ7ຄົນອອກໄປປົກຄອງເມືອງຕ່າງໆ ເພືອ່ຂະຫຍາຍເຂດແດນປົກຄອງລົງມາທາງໃຕ້ຄື:

1.ຂຸນລໍໄປປົກຄອງເມືອງຊວາ
2.ຍີ່ຜາລານໄປປົກຄອງຕ້າຫໍຫລືຫໍແຕ (ຊຽງຮຸ່ງ)
3.ສາມຈຸສົ່ງໄປປົກຄອງເມືອງນະຄອນຈຸລະນີພົມມະທັດ (ພິມາຍ)
4.ຂຸນໄສພົງ ສົ່ງໄປປົກຄອງເມືອງຊຽງແສນ ລ້ານນາ
5. ຂຸນງົວອິນ ໄປປົກຄອງເມືອງອະໂຍທະຍາ (ອາຍຸດທະຍາ)
6. ຂຸນລົກກົມ ໄປປົກຄອງເມືອງຫລ້າຄຳມວນ (ສີໂຄດຕະບອງ)
7. ທ້າວເຈັດເຈືອງ ໄປປົກຄອງເມືອງພວນ ແຂວງຊຽງຂວາງ

ແລະທີ່ກ່າວມາທັງຫມົດນັ້ນແມ່ນຫລັກຖານຈາກພົງສາວະດານແລະຕຳນານບູຮານທີ່ກ່າວເຖີງເຫດການໃນເມືອງແຖນ ສະໄຫມກ່ອນການສ້າງຕັ້ງອານາຈັກລາວລ້ານຊ້າງ ເອກະລາດ ເອກະພາບ ໃນກາງສະຕາວັດທີ່ XIV ແຕ່ເຖີງຍ່າງໃດກໍ່ຕາມ ຫລັກຖານທີ່ແທ້ຈິງມີຢູ່ວ່າ ເມືອງແຖນແມ່ນເຂດ 12ຈຸໄທ ເປັນດິນແດ່ນທີ່ຄົນເວົ້າຕະກູນ ລາວ ໄຕ ໄດ້ຄອບຄອງມາແລ້ວຍ່າງຫນ້ອຍແມ່ນສະຕາວັດທີ່ VI-VIIIແລະຍັງມີ ໄຕດຳ ລື້ ຍວນ ໄຕແດງ ໄຕລາວ ຍູ່ນຳເຊີ່ງມີວັດທະນະທຳ ປະເພນີສືບທອດມາເຖີງປະຈຸບັນ.

ກຸ່ມຄົນທີ່ເວົ້າພາສາໄຕລາວນັ້ນມີຖີ່ນຖານດັ້ງເດີຍູ່ທາງທິດເຫນືອຫລືໂຫລ້ງແມ່ນຳ້ຂອງທາງເທິງແລະຕາເວັນອອກ ໄດ້ເຄື່ອນຍ້າຍລົງມາເປັນເວລາ 3000-4000ປິມາແລ້ວ ເມື່ອປະມານຕົ້ນສະຕະວັດແຫ່ງຄິດຕະສັງກາດໄດ້ເຄື່ອນລົງມາທາງໃຕ້ເຂົ້າສູ່ໂຫລ້ງແມ່ນຳ້ຂອງ ລີລາວະດີ ແມ່ນຳ້ແດງ ສາລະວິນ ຈຶ່ງເປັນໄປໄດ້ວ່າ ດິນແດນເມືອງແຖນແຄ້ວນ 12 ຈຸໄຕກໍ່ແມ່ນຫນຶ່ງບ່ອນທີ່ເຄີຍເປັນບ່ອນຢູ່ອາໄສຂອງ ພວກລາວໄຕ ມາແລ້ວໃນອາດີດ.

ກ່ຽວກັບການປົກຄອງເມືອງແຖນຕັ້ງແຕ່ຕົ້ນຈົນຮອດສະໄຫມເຈົ້າຟ້າງຸ່ມທ້ອນໂຮມລາວຍັງບໍ່ທັນຊອກເຫັນໄດ້ຫລັກຖານທີ່ແຈ່ມແຈ້ງ ແຕ່ກໍ່ສັງເກດໄດ້ວ່າໄລຍະຕົ້ນເມືອງແຖນອາດແບ່ງເຂດປົກຄອງອອກເປັນ 3 ຫລື 4ເຂດ ກ່ອນເຈົ້າກົກເຈົ້າເລົ່າເປັນຜູ້ປົກຄອງ ໂດຍສະໄຫມນະຄອນຣັດແບ່ງອອກເປັນ12ຈຸ ເອີ້ນວ່າ 12ຈຸໄທ ຫລື 12ເຈົ້າໄທ ແຕ່ລະເມືອງມີເຈົ້າປະຈຳເຜົ່າໃຜລາວ ປົກຄອງກັນເອງແລະມີການພົວພັນແບບບ້ານພີ່ເມືອງນ້ອງ.

ທີ່​ມາ:

ບູຮານຄະດີແລະປະຫວັດສາດລາວ History Laos

ຄັດຈາກ:“ປື້ມປະຫວັດສາດລາວດຶກດຳບັນ“
ດຣ ສຸເນດ ໂພທິສານ
ຮູບພາບປະກອບໂດຍ:ມໍລະດົກລ້ານຊ້າງ
ຂຽນໂດຍ: ນາງສາຍວາລິນ ບໍລະວົງ

InsideLaos
InsideLaoshttp://insidelaos.com
Online Journalists at insidelaos.com.

More from author

Related posts

ຂໍຂອບໃຈນຳຜູ້ສະໜັບສະໜູນ

Latest posts

ອາຫານທຸກຄາບມີຜົນຕໍ່ການນອນຫຼັບ

ການນອນຫຼັບ ເປັນການພັກຜ່ອນດີທີ່ສຸດສຳລັບຮ່າງກາຍ ເພາະຊ່ວຍເພີ່ມ ແລະຮັກສາປະສິດທິພາບ ການເຮັດວຽກຂອງອະໄວຍະວະຕ່າງໆ ໃຫ້ສົມບູນແຂງແຮງ. ໃນຂະນະດຽວກັນຜົນເສຍຂອງການນອນບໍ່ພຽງພໍ ຈະເຮັດໃຫ້ຈຸລັງຕ່າງໆ ເສື່ອມສະພາບ, ນຳ້ໜັກເພີ່ມ, ບໍ່ສົດຊື່ນ, ອ່ອນເພຍ ແລະອາລົມປ່ຽນແປງງ່າຍ. ໜຶ່ງໃນເຄັດລັບທີ່ເຮັດໃຫ້ທ່ານນອນຫຼັບໄດ້ດີກໍຄື ອາຫານທຸກຄາບທີ່ທ່ານກິນເຂົ້າໄປນັ້ນເອງ.

ເປີດແອ ນອນຫຼັບໃນລົດ “ສ່ຽງເສຍຊີວິດ”

ຖ້າໃຜຮູ້ໂຕວ່າ ໂຕເອງຕ້ອງຂັບລົດໄກໆ ສິ່ງທຳອິດທີ່ຄວນຄຳນຶງ ກໍຄື ການພັກຜ່ອນໃຫ້ພຽງພໍ ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມີສະຕິທີ່ດີ, ບໍ່ຫຼັບໃນ. ຖ້າພັກຜ່ອນມາບໍ່ພຽງພໍ ຮ່າງກາຍຈະອ່ອນເພຍ ຮູ້ສຶກເຫງົານອນຈົນຕ້ອງຢຸດນອນພັກຜ່ອນແຄມທາງ ຊຶ່ງມັນເປັນສິ່ງທີ່ອັນຕະລາຍທີ່ສຸດຂອງການນອນໃນລົດ, ແຕ່ດ້ວຍຄວາມຮັກສະບາຍ ຄົນສ່ວນຫຼາຍຈຶ່ງເລືອກທີ່ຈະເປີດແອລົດປະໄວ້ຂະນະນອນຫຼັບນັ້ນ ຖືເປັນສິ່ງອັນຕະລາຍຕໍ່ຊີວິດ.

ປະໂຫຍດຈາກ “ຜັກຂະ” ຜັກພື້ນບ້ານຂອງລາວ

ຜັກຂະ ຫຼື ຜັກເນົ່າ ເປັນຜັກພື້ນບ້ານຂອງລາວ ປະຊາຊົນຊາວລາວນິຍົມປູກໄວ້ຕາມແຄມຮົ້ວເຮືອນຂອງຕົນເອງ ໂດຍຄຸນລັກສະນະເດັ່ນຂອງ "ຜັກຂະ" ກໍຄື ເປັນພືດຕະກູນຖົ່ວທີ່ມີໜາມແຫຼມຄົມຕາມກິ່ງກ້ານ, ມີກິ່ນຮຸນແຮງ ບາງທ້ອງຖິ່ນເອີ້ນ ຜັກຂະຕາມກິ່ນວ່າ “ຜັກເນົ່າ”.