Saturday, May 25, 2024
Lenovo

ມາຮູ້ຈັກ! ປະຫວັດ “ທົ່ງໄຫຫີນ” ມໍລະດົກໂລກແຫ່ງໃໝ່ຂອງແຂວງ ຊຽງຂວາງ ສປປ.ລາວ

ທົ່ງໄຫຫີນ ເປັນແຫລ່ງທ່ອງທ່ຽວທີ່ສຳຄັນຂອງ ຊຽງຂວາງ ຊາວບ້ານໄປພົບເຂົ້າລະຫວ່າງໄປຫາເຄື່ອງປ່າ ແລະ ລ່າສັດ. ຊຶ່ງມີຮູບຊົງຄ້າຍໄຫເຮັດ ດ້ວຍຫີນຊາຍນີ້ມີຂະໜາດນ້ອຍຈົນເຖິງຂະໜາດໃຫຍ່ ມີຂະໜາດເສັ້ນຜ່າສູນກາງ ແລະ ຄວາມສູງໂດຍສະເລ່ຍ 1.5 ແມັດ ນ້ຳໜັກຫລາຍທີ່ສຸດເຖິງ 15 ໂຕນ ແລະ ໜ່ວຍທີ່ນ້ອຍທີ່ສຸດໜັກປະມານ 40-50 ກິໂລກຣາມ ກະຈັດກະຈາຍ ຢູ່ໃນບໍລິເວນ ເຂດໂພນສະຫວັນ ແລະ ຍັງມີບ່ອນອື່ນໆອີກ.

ໃນ ແຂວງຊຽງຂວາງ ອີກຫລາຍແຫ່ງນຳກັນ ໄຫຫີນສ່ວນຫຼາຍສະກັດ ມາຈາກຫິນຊາຍ ທີ່ຫາງ່າຍໃນທ້ອງຖິ່ນ ແຕ່ມີຢູ່ຫລາຍໜ່ວຍ ທີ່ມີຮ່ອງຮອຍການ ເກືອກລາກມາຈາກບ່ອນອື່ນ ບາງໄຫ ມີລັກສະນະ ແກະສະຫຼັກຍັງບໍ່ສຳເລັດກໍມີ ນອກຈາກນີ້ຍັງຄົ້ນພົບໂຄງກະດູກມະນຸດໃນໄຫບາງໜ່ວຍ ຊຶ່ງເປັນເຄື່ອງ ຢືນຢັນການໃຊ້ຫີນໃນພິທີຝັງສົບໄດ້ຢ່າງດີສ່ວນແຜ່ນຫີນມົນໆ ຄ້າຍຝາປິດຊຶ່ງພົບຢູ່ໃກ້ໆ ກັບໄຫຫີນນັ້ນໜ້າຈະເປັນແຜ່ນຫີນທີ່ໃຊ້ປິດໄຫຫີນໃນຂະ ນະປະກອບພິທີ.

ອ້ອມຮອບໄຫຫີນພົບລູກປັດຈາກຈີນ ເຄື່ອງປະດັບຂອງຊົນເຜົ່າໄທ ແລະ ຮູບສຳລິດຂອງວຽດນາມ ຈຶ່ງພໍຈະຄາດເດົາໄດ້ວ່າ ຊົນເຜົ່າ ທີ່ສ້າງໄຫຫີນຂຶ້ນມານີ້ ຈະຕ້ອງມີຄວາມຈະເລີນ ແລະ ອາລິຍະທຳສູງ ແລະ ມີການຕິດຕໍ່ຄ້າ ຂາຍໄປທົ່ວພູມີພາກແຖວນີ້ດ້ວຍ ນັກບູຮານຄະດີລຸ້ນຫລັງໆ ລົງຄວາມເຫັນວ່າ ເຈົ້າຂອງອາລິຍະທຳນີ້ ອາດຈະເປັນຝີມືຂອງພວກຈາມໃນຫວຽດນາມ ທີ່ຫລົ່ມສະຫລາຍໄປແລ້ວ ຫລື ເປັນຝີມືຂອງຊາວລາວເທີງ ທີ່ອາໄສຢູ່ ໃນແຂວງອັດຕະປື ທາງທິດຕະເວັນອອກສຽງໃຕ້ ຂອງປະເທດລາວ ຕິດກັບຊາຍແດນປະເທດກຳປູເຈຍ ສຳລັບທົ່ງໄຫຫີນນີ້ ຖະໜົນເຂົ້າເຖິງ ສະດວກ ໃນເຂດໂພນສະຫວັນ ແຂວງຊຽງຂວາງ ຊຶ່ງທາງລັດຖະບານ ໄດ້ເກັບກູ້ລະເບີດອອກໝົດແລ້ວ ທຸ່ງໄຫຫີນ ມີຢູ່ສາມກຸ່ມນຳກັນຄື:

  • ກຸ່ມທີ່ 1 ຕັ້ງຢູ່ຫ່າງຈາກຕົວເມືອງໂພນສະຫວັນ ທາງທິດຕະເວັນອອກສຽງໃຕ້ ໄປທາງເມືອງຄູນ ເມືອງຫລວງເກົ່າ ໄລຍະທາງປະມານ 7.5 ກິໂລແມັດ ມີໄຫຫີນກະຈັດກະຈາຍ ຢູ່ໃນທົ່ງຫຍ້າປະມານ 200 ໜ່ວຍ ແລະ ມີຂະໜາດໃຫຍ່ກວ່າໃນກຸ່ມອື່ນໆ ໜ່ວຍໃຫຍ່ທີ່ສຸດ ຕັ້ງຢູ່ໂນນພູທາງດ້ານຂວາມື ປາກໄຫຫັນໜ້າໄປທາງສະຫນາມບິນທົ່ງໄຫຫີນ ບໍລິເວນທີ່ຕັ້ງໄຫຫີນນີ້ເປັນຈຸດຊົມວິວທີ່ສວຍ ງາມອີກແຫ່ງໜຶ່ງ ເພາະສາມາດເບິ່ງເຫັນສະໜາມບິນທົ່ງໄຫຫິນ ກອງບັນຊາການກອງທັບອາກາດລາວ ຕົວເມືອງໂພນສະຫວັນ ສ່ວນທາງດ້ານຂວາມືຈະມີ ຂັ້ນໄດປູນຍ່າງລົງໄປຍັງທົ່ງໄຫຫີນອີກຈຸດໜຶ່ງ ຊຶ່ງມີຫລາຍກວ່າໃນຈຸດຊົມວິວແຫ່ງນີ້.ຈາກຈຸດຊົມວິວໄປທາງຊ້າຍມືຈະເຫັນໄຫຫີນ ຈຳນວນນັບສິບໆໜ່ວຍ ວາງລຽງລາຍຢູ່ເຕັມທົ່ງຫຍ້າ ຖັດມາທາງດ້ານຊ້າຍມືຂອງທົ່ງໄຫຫີນ ຈະພົບຖ້ຳແຫ່ງໜຶ່ງ ມີແສງແດດສາດສ່ອງລົງມາ ພາຍໃນຖ້ຳມີລັກສະນະ ເປັນປ່ອງມີຄວາມສູງປະມານ 60 ແມັດ ລັກສະນະພາຍໃນຖ້ຳບໍ່ເລິກປານໃດ ສາມາດບັນຈຸຄົນໄດ້ 50-60 ຄົນ ຖ້ຳແຫ່ງນີ້ເຄີຍໃຊ້ເປັນທີ່ຫລົບໄພສົງຄາມຂອງຊາວ ເມືອງຊຽງຂວາງ ຍາມເມື່ອເຮືອບິນ ມາຖິ້ມລະເບີດ ພ້ອມກັບໃຊ້ເປັນຄັງເກັບອາວຸດ ແລະ ເຊື້ອເພີງ ເມື່ອສົງຄາມອິນດູຈີນທີ່ຜ່ານມາ ບໍລິເວນໂດຍຮອບທົ່ງໄຫຫີນເທິງຈຸດຊົມວິວ ຈະພົບຮ່ອງຮອຍການຂຸດເປັນເດີ່ນ ເປັນແນວຍາວເພື່ອປ້ອງ ກັນການໂຈມຕີທາງອາກາດ ແລະ ຂຸມຫຼົບລະເບີດຂະໜາດໃຫຍ່ຫລາຍຂຸມ ຕະຫລອດຈົນຮ່ອງຮອຍທີ່ໄຫຫີນແຕກກະຈາຍອັນເປັນຜົນ ມາຈາກຝູງເຮືອບິນ ບີ 52 ຂອງອະເມຣິກາ.
  • ກຸ່ມທີ່ 2 ຄືກຸ່ມໄຫຫີນພູສະລາໂຕ ຢູ່ຖັດມາຈາກເມືອງໂພນສະຫວັນລົງມາທາງທິດໃຕ້ ປະມານ 25 ກິໂລແມັດ ຄອບຄຸມພື້ນທີ່ໂນນພູສອງໜ່ວຍ ຈະເບິ່ງເຫັນໄຫຫີນກະຈັດກະຈາຍຢູ່ໃນທົ່ງຫຍ້າປະມານ 94 ໜ່ວຍ.
  • ກຸ່ມທີ່ 3 ກຸ່ມໄຫຫີນລາດຄ່າຍ ຢູ່ຖັດລົງມາຈາກກຸ່ມໄຫຫີນພູສະລາໂຕ ປະມານ 10 ກິໂລແມັດ ປະກອບດ້ວຍໄຫຫີນປະມານ 150 ໜ່ວຍ ກະຈາຍຢູ່ເທິງໂນນພູໜ່ວຍນ້ອຍ ເບິ່ງລົງມາເຫັນວິວ ທົ່ງຮາບ ຂອງທ້ອງທົ່ງທ້ອງນາຂອງ ບ້ານຊຽງດີ ຊຶ່ງຢູ່ເທິງໂນນພູໜ່ວຍຕໍ່ໄປ ໄດ້ຢ່າງຊັດເຈນ.ກຸ່ມທີ່ 2 ຄືກຸ່ມໄຫຫີນພູສະລາໂຕ ຢູ່ຖັດມາຈາກເມືອງໂພນສະຫວັນລົງມາທາງທິດໃຕ້ ປະມານ 25 ກິໂລແມັດ ຄອບຄຸມພື້ນທີ່ໂນນພູສອງໜ່ວຍ ຈະເບິ່ງເຫັນໄຫຫີນກະຈັດກະຈາຍຢູ່ໃນທົ່ງຫຍ້າປະມານ 94 ໜ່ວຍ.

ບັນດາ​ຜູ້​ຮູ້​ດ້ານ​ປະຫວັດສາດ​ແລະ​ບູຮານວັນນະຄະດີ​ໃຫ້​ຂໍ້​ສັງເກດ​ວ່າ​ ທົ່ງ​ໄຫ​ຫີນ​ໜ້າ​ຈະ​ກ່ຽວ​ພັນ​ກັບ​ປະຫວັດ​ສາດລ໌​ສຳຄັນ​ຂອງ​ສັງຄົມ​ມະນຸດ​ແລະ​ ສັງຄົມ​ໄທ​ຢ່າງ​ນ້ອຍ​ສາມ​ຍຸກ ຄື:          

– ຍຸກ​ກ່ອນ​ປະຫວັດສາດ  ເມື່ອ 3,000 ປີ​ທີ່​ແລ້ວ​ມະນຸດ​ສ້າງ​ໄຫ​ຫິນ​ເຮັດ​ຂຶ້ນ​ມາ​ໃຊ້​ໃນ​ພິທີເຜົາ​ສົບຄົນຕາຍ ເປັນ​ການເຮັດ​ພິທີ​ສົບ​ເທື່ອ​ທີ່ 2 ຫລື​ຝັງ​ສົບ​ທີ່​ເຜົາ​ແລ້ວ​ພ້ອມ​ເຂົ້າ​ຂອງ​ຈຳ​ເປັນ​ໃຫ້​ຜູ້​ຕາຍ​ນຳ​ຕິດ​ຕົວ​ ໄປ​ໂລກ​ໜ້າ. ມີ​ຫລັກ​ຖານ​ວ່າ  ພະ​ວິ​ພາກ​ພູວະ​ດົນ (ຊື່​ເດີມ​ຄື ເຈມສ໌ ຟິດ​ຊະ​ຮອຍ ແມກ​ຄາລ໌​ທີ -James Fitzroy McCarthy) ເຈົ້າ​ກົມ​ແຜນ​ທີ່​ຄົນທຳອິດ​ຂໍ​ງົດ​ຍາມ​ເຄີຍ​ເດີນທາງ​ມາ​ສຳ​ລວດ​ເຖິງ​ທົ່ງ​ ໄຫ​ຫີນ​ພົບ​ເສດ​ກະດູກ​ຄົົນທີ່​ເຜົາ​ແລ້ວ​ແລະ​ເຄື່ອງ​ມື​ເຄື່ອງ​ໃຊ້​ອື່ນ​ບັນ ​ຈຸ​ຢູ່ໃນ​ໄຫ​ຫີນ​ເຫລົ່າ​ນີ້ ແລະ​ຝະ​ຫລັ່ງ​ນັກ​ສຳ​ລວດ​ລຸ້ນ​ຕໍ່​ມາ​ກໍໍ່ພົບ​ຫລັກ​ຖານ​ເພິ່ມເຕີ່ມ​ເປັນ​ ຂວານ​ຫີນ​ຂັດ ລູກ​ປັດ​ແກ້ວ ເຄື່ອງ​ປັ້ນ​ດີນ​ເຜົາ ເຄື່ອງ​ປະ​ດັບ​ເຮັດ​ດ້ວຍ​ສຳ​ເລັດ​ແລະ​ເຄື່ອງ​ມື​ເຫລັກ​ລວມ​ເຖິງ​ຝາ​ໄຫ​ຈຳ​ ຫລັກ​ລວດ​ລາຍ​ເປັນ​ຮູບ​ຄົນ​ແລະ​ຮູບ​ສັດ.
ແຕ່​ຕຳ​ນານ​ຂອງ​ຄົນ​ລາວ​ ກັບ​ເລົ່າເລື່ອງ​ໄຫ​ຫີນ​ວ່າ​ເປັນ​ໄຫ​ເຫລົ້າ​ຂອງ​ ຂຸນ​ເຈືອງ ເກີດ​ຂຶ້ນ​ຕອນ​ເຮັດ​ສົງຄາມ​ຮົບ​ຊະນະ​ແກວ​ຢຶດ​ເມືອງ​ຊຽງ​ຂວາງ​ໄດ້​ຈຶ່ງ​ສັ່ງ​ ເຮັດ​ເຫລົ້າ​ໄຫ​ລ້ຽງ​ໄພ່​ພົນ​ສະຫລອງ​ໄຊ​ຊະນະ​ຍາວນານ​ເຖິງ 7 ເດືອນ ໄຫ​ຫີນ​ໃນ​ຊຽງ​ຂວາງ​ຈຶ່ງ​ຖື​ເປັນ​ໄຫ​ເຫລົ້າ​ເຈືອງ ສ່ວນ​ຊາວ-ບ້ານ​ທົ່ວ​ໄປ​ເຊື່ອ​ວ່າ​ໄຫ​ຫີນ​ເປັນ​ແກ້ວ​ເຫລົ້າ​ຂອງ​ເຫລົ່າ​ເທວະ​ ດາ​ທີ່​ເນລະ​ມິດ​ກັນ​ຂຶ້ນ​ມາ

– ຍຸກ​ສົງຄາມ​ປາບ​ຮໍ່​ໃນ​ສະໄໝ​ລັດຊະການ​ທີ່ 5 ເປັນ​ ປະຫວັດສາດ​ຍຸກ​ທີ່​ກ່ຽວ​ພັນ​ກັບ​ໄທ ເພາະ​ທຸ່ງ​ໄຫ​ຫີນ​ຄື​ຖານ​ທີ່​ມັ່ນ​ຂອງ​ຮໍ່​ໃນ​ເວລາ​ນັ້ນ ຮໍ່​ທີ່​ໄທ​ຮົບ​ດ້ວຍ​ເປັນ​ຈີນ​ຈາກ​ກຸ່ມ​ກະບົດ​ໄທ່​ຜິງ​ທີ່​ພ່າຍແພ້​ຜູ້​ ປົກຄອງ​ຊາວ​ແມນ​ຈູ​ຫລົບ​ໜີ​ມາ​ທີ່​ຕັງ​ເກຍ​ແລະ​ສິບ​ສອງ​ຈຸ​ໄທ ແລ້ວ​ຍົກ​ກຳ​ລັງ​ມາ​ຕີ​ເມືອງ​ພວນ​ໃນ​ຊຽງ​ຂວາງ ຕັ້ງຄ້າຍ​ໃຫຍ່​ທີ່​ທົ່ງ​ຊຽງ​ຄຳ​ຫລື​ທີ່​ທົ່ງ​ໄຫ​ຫີນ​ຕຽມ​ເຂົ້າ​ຕີ​ເມືອງ​ ຫລວງ​ພະ​ບາງ​ກັບ​ເມືອງ​ໜອງ​ຄາຍ​ເຮົາ​ກໍ່​ເລີຍ​ສົ່ງ​ກອງທັບ​ໄປ​ປາບ​ຮໍ່​ ລະຫວ່າງ​ພ. ສ. 2417-2428 ແລະ ພ. ສ.2430.

– ຍຸກ​ປະຫວັດສາດ​ສະໄໝ​ໃໝ່ ທົ່ງ​ໄຫ​ຫີນ​ຄື​ສ່ວນຫນຶ່ງ​ຂອງ​ສະໜໍລະພູມ​ຮົບ​ໃນ​ ສົງຄາມ​ວຽດ​ນາມ​ຫລື​ສົງຄາມ​ອິນ​ໂດ​ຈີນ​ອັນ​ໂຫດ​ຮ້າຍ​ທາ​ລຸນ​ທີ່​ໄຟ​ສົງຄາມ​ ລາມ​ໄປ​ທົ່ວ 3 ປະເທດ​ຄື ລາວ ວຽດ​ນາມ ແລະ​ກຳປູເຈຍ ລະຫວ່າງ ພ. ສ. 2508 ເຖິງ ພ. ສ. 2518

ໃນ​ສົງຄາມ​ອິນ​ໂດ​ຈີນ​ຊຽງ​ຂວາງ​ເປັນ​ຈຸດ​ຍຸດທະສາດ​ສຳຄັນ​ທາງ​ທະຫານ​ເພາະ​ ຄວາມ​ໄດ້​ປຽບ​ທາງ​ພູ​ມິ​ປະເທດ​ຊຶ່ງ​ຕິດ​ຕໍ່​ກັບ​ພົມ​ແດນ​ວຽດ​ນາມ​ດ້ວຍ​ເສັ້ນ ​ທາງ​ໝາຍ​ເລກ 7 ຫລື​ເສັ້ນ​ທາງ​ສາຍ​ໂຮ​ຈິ​ມິນຫ໌​ທີ່​ໃຊ້​ສົ່ງ​ກຳ​ລັງ​ບຳ​ລຸງ​ແລະ​ອາ​ວຸດ​ຍຸດ​ ໂທອຸປະກອນ​ຈາກ​ວຽດ​ນາມ​ເໜືອ​ມາຍັງ​ຂະບວນ​ການ​ປະ​ເທດ​ລາວ​ຫລື​ລາວ​ຝ່າຍ​ຊ້າຍ. ສະໜໍລະພູມ​ແຫ່ງ​ນີ້​ດຸ​ເດືອດ​ເລືອດ​ພ່ານ ຜັດ​ກັນ​ລຸກ​ຜັດ​ກັນ​ຮັບ​ລະຫວ່າງ​ທະຫານ​ຂອງ​ຂະບວນ​ການ​ປະ​ເທດ​ລາວ​ກັບ​ທະຫານ ​ມົ້ງ​ໃນ​ບັງຄັບ​ບັນ​ຊາ​ຂອງ​ນາຍ​ພົນ​ວັງ​ເປົາ​ຊຶ່ງ​ຫນ່ວຍ​ຊີ​ໄອ​ເອ​ຂໍ​ງົດ​ ຫລັດ​ຈັດ​ຕັ້ງ​ຂຶ້ນ​ເປັນ​ກອງ​ພົນ​ພິເສດ​ໂດຍ​ມີ​ທະຫານ​ຮັບ​ຈ້າງ​ຊາວ​ໄທ​ຈຳນວນ ​ໜຶ່ງ​ເປັນ​ຄູ​ຝຶກ​ການຮົບ​ໃຫ້ລັດຖະບານ​ລາວ​ຝ່າຍ​ຂວາ​ພະຍາຍາມ​ແຍ່ງ​ຊິງ​ຊຽງ​ ຂວາງ​ດ້ວຍ​ການ​ສະໜັບສະໜູນ​ໃຫ້​ອະ​ເໝ​ລິ​ກາ​ຖິ້ມ​ລະ​ເບີດ​ແບບ​ປູ​ພົມ​ທົ່ວ​ ທັງ​ແຂວງ.

ຜົນ​ກໍ​ຄື… ຄວາມ​ຍ່ອຍ​ຍັບ​ທີ່​ປາກົດ​ມາຈົນ​ເຖິງ​ທຸກ​ມື້​ນີ້ ແມ່ນ​ທຸກ​ມື້​ນີ້​ຈະ​ຍັງ​ບໍ່​ມີ​ຫລັກ​ຖານ​ທີ່​ບອກ​ເລົ່າ​ຊີ້​ແຈ້ງ​ເຖິງ​ ເລື່ອງ​ລາວ​ຄວາມ​ເປັນ​ມາ​ແທ້​ຈິງ​ຂອງ​ໄຫ​ຫີນອັນໃຫຍ່ຫລວງ​ເຫລົ່າ​ນີ້ ທາງ​ການ​ລາວ​ກໍ່​ຍັງ​ຍ່າງ​ໜ້າ​ຄົ້ນ​ຫາ​ໄຫ​ຫີນ​ທີ່​ເຊື່ອ​ວ່າ​ຍັງ​ຊຸກ​ຊ່ອນ​ ຢູ່​ໃຕ້​ດິນ​ນັບ​ພັນ​ອັນ​ຢູ່​ຕໍ່ໄປແລະ​ລັດຖະບານ​ລາວ​ກຳ​ລັງ​ຜັກ​ດັນ​ໃຫ້​ ອົງຄ໌​ການ​ຍູ​ເນດ​ໂກ​ຈົດ​ທະ​ບຽນ​ທົ່ງ​ໄຫ​ຫີນ​ເປັນ​ແຫລ່ງ​ມໍລະດົກ​ໂລກ​ແຫ່ງ​ ໃໝ່​ຫລັງ​ຈາກ​ທີ່​ມີ​ແຫລ່ງ​ມໍລະດົກ​ໂລກ​ຢູ່​ແລ້ວ​ສອງ​ແຫ່ງ ຄື ເມືອງ​ຫລວງ​ພະ​ບາງ ແລະ​ປາ​ສາດ​ຫີນ​ວັດ​ພູ ຈຳ​ປາ​ສັກ.

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ:

http://sabaideeasean.orgfree.com

ທົ່ງໄຫຫີນ ເປັນແຫລ່ງທ່ອງທ່ຽວທີ່ສຳຄັນຂອງ ຊຽງຂວາງ ຊາວບ້ານໄປພົບເຂົ້າລະຫວ່າງໄປຫາເຄື່ອງປ່າ ແລະ ລ່າສັດ. ຊຶ່ງມີຮູບຊົງຄ້າຍໄຫເຮັດ ດ້ວຍຫີນຊາຍນີ້ມີຂະໜາດນ້ອຍຈົນເຖິງຂະໜາດໃຫຍ່ ມີຂະໜາດເສັ້ນຜ່າສູນກາງ ແລະ ຄວາມສູງໂດຍສະເລ່ຍ 1.5 ແມັດ ນ້ຳໜັກຫລາຍທີ່ສຸດເຖິງ 15 ໂຕນ ແລະ ໜ່ວຍທີ່ນ້ອຍທີ່ສຸດໜັກປະມານ 40-50 ກິໂລກຣາມ ກະຈັດກະຈາຍ ຢູ່ໃນບໍລິເວນ ເຂດໂພນສະຫວັນ ແລະ ຍັງມີບ່ອນອື່ນໆອີກ.

ໃນ ແຂວງຊຽງຂວາງ ອີກຫລາຍແຫ່ງນຳກັນ ໄຫຫີນສ່ວນຫຼາຍສະກັດ ມາຈາກຫິນຊາຍ ທີ່ຫາງ່າຍໃນທ້ອງຖິ່ນ ແຕ່ມີຢູ່ຫລາຍໜ່ວຍ ທີ່ມີຮ່ອງຮອຍການ ເກືອກລາກມາຈາກບ່ອນອື່ນ ບາງໄຫ ມີລັກສະນະ ແກະສະຫຼັກຍັງບໍ່ສຳເລັດກໍມີ ນອກຈາກນີ້ຍັງຄົ້ນພົບໂຄງກະດູກມະນຸດໃນໄຫບາງໜ່ວຍ ຊຶ່ງເປັນເຄື່ອງ ຢືນຢັນການໃຊ້ຫີນໃນພິທີຝັງສົບໄດ້ຢ່າງດີສ່ວນແຜ່ນຫີນມົນໆ ຄ້າຍຝາປິດຊຶ່ງພົບຢູ່ໃກ້ໆ ກັບໄຫຫີນນັ້ນໜ້າຈະເປັນແຜ່ນຫີນທີ່ໃຊ້ປິດໄຫຫີນໃນຂະ ນະປະກອບພິທີ.

ອ້ອມຮອບໄຫຫີນພົບລູກປັດຈາກຈີນ ເຄື່ອງປະດັບຂອງຊົນເຜົ່າໄທ ແລະ ຮູບສຳລິດຂອງວຽດນາມ ຈຶ່ງພໍຈະຄາດເດົາໄດ້ວ່າ ຊົນເຜົ່າ ທີ່ສ້າງໄຫຫີນຂຶ້ນມານີ້ ຈະຕ້ອງມີຄວາມຈະເລີນ ແລະ ອາລິຍະທຳສູງ ແລະ ມີການຕິດຕໍ່ຄ້າ ຂາຍໄປທົ່ວພູມີພາກແຖວນີ້ດ້ວຍ ນັກບູຮານຄະດີລຸ້ນຫລັງໆ ລົງຄວາມເຫັນວ່າ ເຈົ້າຂອງອາລິຍະທຳນີ້ ອາດຈະເປັນຝີມືຂອງພວກຈາມໃນຫວຽດນາມ ທີ່ຫລົ່ມສະຫລາຍໄປແລ້ວ ຫລື ເປັນຝີມືຂອງຊາວລາວເທີງ ທີ່ອາໄສຢູ່ ໃນແຂວງອັດຕະປື ທາງທິດຕະເວັນອອກສຽງໃຕ້ ຂອງປະເທດລາວ ຕິດກັບຊາຍແດນປະເທດກຳປູເຈຍ ສຳລັບທົ່ງໄຫຫີນນີ້ ຖະໜົນເຂົ້າເຖິງ ສະດວກ ໃນເຂດໂພນສະຫວັນ ແຂວງຊຽງຂວາງ ຊຶ່ງທາງລັດຖະບານ ໄດ້ເກັບກູ້ລະເບີດອອກໝົດແລ້ວ ທຸ່ງໄຫຫີນ ມີຢູ່ສາມກຸ່ມນຳກັນຄື:

  • ກຸ່ມທີ່ 1 ຕັ້ງຢູ່ຫ່າງຈາກຕົວເມືອງໂພນສະຫວັນ ທາງທິດຕະເວັນອອກສຽງໃຕ້ ໄປທາງເມືອງຄູນ ເມືອງຫລວງເກົ່າ ໄລຍະທາງປະມານ 7.5 ກິໂລແມັດ ມີໄຫຫີນກະຈັດກະຈາຍ ຢູ່ໃນທົ່ງຫຍ້າປະມານ 200 ໜ່ວຍ ແລະ ມີຂະໜາດໃຫຍ່ກວ່າໃນກຸ່ມອື່ນໆ ໜ່ວຍໃຫຍ່ທີ່ສຸດ ຕັ້ງຢູ່ໂນນພູທາງດ້ານຂວາມື ປາກໄຫຫັນໜ້າໄປທາງສະຫນາມບິນທົ່ງໄຫຫີນ ບໍລິເວນທີ່ຕັ້ງໄຫຫີນນີ້ເປັນຈຸດຊົມວິວທີ່ສວຍ ງາມອີກແຫ່ງໜຶ່ງ ເພາະສາມາດເບິ່ງເຫັນສະໜາມບິນທົ່ງໄຫຫິນ ກອງບັນຊາການກອງທັບອາກາດລາວ ຕົວເມືອງໂພນສະຫວັນ ສ່ວນທາງດ້ານຂວາມືຈະມີ ຂັ້ນໄດປູນຍ່າງລົງໄປຍັງທົ່ງໄຫຫີນອີກຈຸດໜຶ່ງ ຊຶ່ງມີຫລາຍກວ່າໃນຈຸດຊົມວິວແຫ່ງນີ້.ຈາກຈຸດຊົມວິວໄປທາງຊ້າຍມືຈະເຫັນໄຫຫີນ ຈຳນວນນັບສິບໆໜ່ວຍ ວາງລຽງລາຍຢູ່ເຕັມທົ່ງຫຍ້າ ຖັດມາທາງດ້ານຊ້າຍມືຂອງທົ່ງໄຫຫີນ ຈະພົບຖ້ຳແຫ່ງໜຶ່ງ ມີແສງແດດສາດສ່ອງລົງມາ ພາຍໃນຖ້ຳມີລັກສະນະ ເປັນປ່ອງມີຄວາມສູງປະມານ 60 ແມັດ ລັກສະນະພາຍໃນຖ້ຳບໍ່ເລິກປານໃດ ສາມາດບັນຈຸຄົນໄດ້ 50-60 ຄົນ ຖ້ຳແຫ່ງນີ້ເຄີຍໃຊ້ເປັນທີ່ຫລົບໄພສົງຄາມຂອງຊາວ ເມືອງຊຽງຂວາງ ຍາມເມື່ອເຮືອບິນ ມາຖິ້ມລະເບີດ ພ້ອມກັບໃຊ້ເປັນຄັງເກັບອາວຸດ ແລະ ເຊື້ອເພີງ ເມື່ອສົງຄາມອິນດູຈີນທີ່ຜ່ານມາ ບໍລິເວນໂດຍຮອບທົ່ງໄຫຫີນເທິງຈຸດຊົມວິວ ຈະພົບຮ່ອງຮອຍການຂຸດເປັນເດີ່ນ ເປັນແນວຍາວເພື່ອປ້ອງ ກັນການໂຈມຕີທາງອາກາດ ແລະ ຂຸມຫຼົບລະເບີດຂະໜາດໃຫຍ່ຫລາຍຂຸມ ຕະຫລອດຈົນຮ່ອງຮອຍທີ່ໄຫຫີນແຕກກະຈາຍອັນເປັນຜົນ ມາຈາກຝູງເຮືອບິນ ບີ 52 ຂອງອະເມຣິກາ.
  • ກຸ່ມທີ່ 2 ຄືກຸ່ມໄຫຫີນພູສະລາໂຕ ຢູ່ຖັດມາຈາກເມືອງໂພນສະຫວັນລົງມາທາງທິດໃຕ້ ປະມານ 25 ກິໂລແມັດ ຄອບຄຸມພື້ນທີ່ໂນນພູສອງໜ່ວຍ ຈະເບິ່ງເຫັນໄຫຫີນກະຈັດກະຈາຍຢູ່ໃນທົ່ງຫຍ້າປະມານ 94 ໜ່ວຍ.
  • ກຸ່ມທີ່ 3 ກຸ່ມໄຫຫີນລາດຄ່າຍ ຢູ່ຖັດລົງມາຈາກກຸ່ມໄຫຫີນພູສະລາໂຕ ປະມານ 10 ກິໂລແມັດ ປະກອບດ້ວຍໄຫຫີນປະມານ 150 ໜ່ວຍ ກະຈາຍຢູ່ເທິງໂນນພູໜ່ວຍນ້ອຍ ເບິ່ງລົງມາເຫັນວິວ ທົ່ງຮາບ ຂອງທ້ອງທົ່ງທ້ອງນາຂອງ ບ້ານຊຽງດີ ຊຶ່ງຢູ່ເທິງໂນນພູໜ່ວຍຕໍ່ໄປ ໄດ້ຢ່າງຊັດເຈນ.ກຸ່ມທີ່ 2 ຄືກຸ່ມໄຫຫີນພູສະລາໂຕ ຢູ່ຖັດມາຈາກເມືອງໂພນສະຫວັນລົງມາທາງທິດໃຕ້ ປະມານ 25 ກິໂລແມັດ ຄອບຄຸມພື້ນທີ່ໂນນພູສອງໜ່ວຍ ຈະເບິ່ງເຫັນໄຫຫີນກະຈັດກະຈາຍຢູ່ໃນທົ່ງຫຍ້າປະມານ 94 ໜ່ວຍ.

ບັນດາ​ຜູ້​ຮູ້​ດ້ານ​ປະຫວັດສາດ​ແລະ​ບູຮານວັນນະຄະດີ​ໃຫ້​ຂໍ້​ສັງເກດ​ວ່າ​ ທົ່ງ​ໄຫ​ຫີນ​ໜ້າ​ຈະ​ກ່ຽວ​ພັນ​ກັບ​ປະຫວັດ​ສາດລ໌​ສຳຄັນ​ຂອງ​ສັງຄົມ​ມະນຸດ​ແລະ​ ສັງຄົມ​ໄທ​ຢ່າງ​ນ້ອຍ​ສາມ​ຍຸກ ຄື:          

– ຍຸກ​ກ່ອນ​ປະຫວັດສາດ  ເມື່ອ 3,000 ປີ​ທີ່​ແລ້ວ​ມະນຸດ​ສ້າງ​ໄຫ​ຫິນ​ເຮັດ​ຂຶ້ນ​ມາ​ໃຊ້​ໃນ​ພິທີເຜົາ​ສົບຄົນຕາຍ ເປັນ​ການເຮັດ​ພິທີ​ສົບ​ເທື່ອ​ທີ່ 2 ຫລື​ຝັງ​ສົບ​ທີ່​ເຜົາ​ແລ້ວ​ພ້ອມ​ເຂົ້າ​ຂອງ​ຈຳ​ເປັນ​ໃຫ້​ຜູ້​ຕາຍ​ນຳ​ຕິດ​ຕົວ​ ໄປ​ໂລກ​ໜ້າ. ມີ​ຫລັກ​ຖານ​ວ່າ  ພະ​ວິ​ພາກ​ພູວະ​ດົນ (ຊື່​ເດີມ​ຄື ເຈມສ໌ ຟິດ​ຊະ​ຮອຍ ແມກ​ຄາລ໌​ທີ -James Fitzroy McCarthy) ເຈົ້າ​ກົມ​ແຜນ​ທີ່​ຄົນທຳອິດ​ຂໍ​ງົດ​ຍາມ​ເຄີຍ​ເດີນທາງ​ມາ​ສຳ​ລວດ​ເຖິງ​ທົ່ງ​ ໄຫ​ຫີນ​ພົບ​ເສດ​ກະດູກ​ຄົົນທີ່​ເຜົາ​ແລ້ວ​ແລະ​ເຄື່ອງ​ມື​ເຄື່ອງ​ໃຊ້​ອື່ນ​ບັນ ​ຈຸ​ຢູ່ໃນ​ໄຫ​ຫີນ​ເຫລົ່າ​ນີ້ ແລະ​ຝະ​ຫລັ່ງ​ນັກ​ສຳ​ລວດ​ລຸ້ນ​ຕໍ່​ມາ​ກໍໍ່ພົບ​ຫລັກ​ຖານ​ເພິ່ມເຕີ່ມ​ເປັນ​ ຂວານ​ຫີນ​ຂັດ ລູກ​ປັດ​ແກ້ວ ເຄື່ອງ​ປັ້ນ​ດີນ​ເຜົາ ເຄື່ອງ​ປະ​ດັບ​ເຮັດ​ດ້ວຍ​ສຳ​ເລັດ​ແລະ​ເຄື່ອງ​ມື​ເຫລັກ​ລວມ​ເຖິງ​ຝາ​ໄຫ​ຈຳ​ ຫລັກ​ລວດ​ລາຍ​ເປັນ​ຮູບ​ຄົນ​ແລະ​ຮູບ​ສັດ.
ແຕ່​ຕຳ​ນານ​ຂອງ​ຄົນ​ລາວ​ ກັບ​ເລົ່າເລື່ອງ​ໄຫ​ຫີນ​ວ່າ​ເປັນ​ໄຫ​ເຫລົ້າ​ຂອງ​ ຂຸນ​ເຈືອງ ເກີດ​ຂຶ້ນ​ຕອນ​ເຮັດ​ສົງຄາມ​ຮົບ​ຊະນະ​ແກວ​ຢຶດ​ເມືອງ​ຊຽງ​ຂວາງ​ໄດ້​ຈຶ່ງ​ສັ່ງ​ ເຮັດ​ເຫລົ້າ​ໄຫ​ລ້ຽງ​ໄພ່​ພົນ​ສະຫລອງ​ໄຊ​ຊະນະ​ຍາວນານ​ເຖິງ 7 ເດືອນ ໄຫ​ຫີນ​ໃນ​ຊຽງ​ຂວາງ​ຈຶ່ງ​ຖື​ເປັນ​ໄຫ​ເຫລົ້າ​ເຈືອງ ສ່ວນ​ຊາວ-ບ້ານ​ທົ່ວ​ໄປ​ເຊື່ອ​ວ່າ​ໄຫ​ຫີນ​ເປັນ​ແກ້ວ​ເຫລົ້າ​ຂອງ​ເຫລົ່າ​ເທວະ​ ດາ​ທີ່​ເນລະ​ມິດ​ກັນ​ຂຶ້ນ​ມາ

– ຍຸກ​ສົງຄາມ​ປາບ​ຮໍ່​ໃນ​ສະໄໝ​ລັດຊະການ​ທີ່ 5 ເປັນ​ ປະຫວັດສາດ​ຍຸກ​ທີ່​ກ່ຽວ​ພັນ​ກັບ​ໄທ ເພາະ​ທຸ່ງ​ໄຫ​ຫີນ​ຄື​ຖານ​ທີ່​ມັ່ນ​ຂອງ​ຮໍ່​ໃນ​ເວລາ​ນັ້ນ ຮໍ່​ທີ່​ໄທ​ຮົບ​ດ້ວຍ​ເປັນ​ຈີນ​ຈາກ​ກຸ່ມ​ກະບົດ​ໄທ່​ຜິງ​ທີ່​ພ່າຍແພ້​ຜູ້​ ປົກຄອງ​ຊາວ​ແມນ​ຈູ​ຫລົບ​ໜີ​ມາ​ທີ່​ຕັງ​ເກຍ​ແລະ​ສິບ​ສອງ​ຈຸ​ໄທ ແລ້ວ​ຍົກ​ກຳ​ລັງ​ມາ​ຕີ​ເມືອງ​ພວນ​ໃນ​ຊຽງ​ຂວາງ ຕັ້ງຄ້າຍ​ໃຫຍ່​ທີ່​ທົ່ງ​ຊຽງ​ຄຳ​ຫລື​ທີ່​ທົ່ງ​ໄຫ​ຫີນ​ຕຽມ​ເຂົ້າ​ຕີ​ເມືອງ​ ຫລວງ​ພະ​ບາງ​ກັບ​ເມືອງ​ໜອງ​ຄາຍ​ເຮົາ​ກໍ່​ເລີຍ​ສົ່ງ​ກອງທັບ​ໄປ​ປາບ​ຮໍ່​ ລະຫວ່າງ​ພ. ສ. 2417-2428 ແລະ ພ. ສ.2430.

– ຍຸກ​ປະຫວັດສາດ​ສະໄໝ​ໃໝ່ ທົ່ງ​ໄຫ​ຫີນ​ຄື​ສ່ວນຫນຶ່ງ​ຂອງ​ສະໜໍລະພູມ​ຮົບ​ໃນ​ ສົງຄາມ​ວຽດ​ນາມ​ຫລື​ສົງຄາມ​ອິນ​ໂດ​ຈີນ​ອັນ​ໂຫດ​ຮ້າຍ​ທາ​ລຸນ​ທີ່​ໄຟ​ສົງຄາມ​ ລາມ​ໄປ​ທົ່ວ 3 ປະເທດ​ຄື ລາວ ວຽດ​ນາມ ແລະ​ກຳປູເຈຍ ລະຫວ່າງ ພ. ສ. 2508 ເຖິງ ພ. ສ. 2518

ໃນ​ສົງຄາມ​ອິນ​ໂດ​ຈີນ​ຊຽງ​ຂວາງ​ເປັນ​ຈຸດ​ຍຸດທະສາດ​ສຳຄັນ​ທາງ​ທະຫານ​ເພາະ​ ຄວາມ​ໄດ້​ປຽບ​ທາງ​ພູ​ມິ​ປະເທດ​ຊຶ່ງ​ຕິດ​ຕໍ່​ກັບ​ພົມ​ແດນ​ວຽດ​ນາມ​ດ້ວຍ​ເສັ້ນ ​ທາງ​ໝາຍ​ເລກ 7 ຫລື​ເສັ້ນ​ທາງ​ສາຍ​ໂຮ​ຈິ​ມິນຫ໌​ທີ່​ໃຊ້​ສົ່ງ​ກຳ​ລັງ​ບຳ​ລຸງ​ແລະ​ອາ​ວຸດ​ຍຸດ​ ໂທອຸປະກອນ​ຈາກ​ວຽດ​ນາມ​ເໜືອ​ມາຍັງ​ຂະບວນ​ການ​ປະ​ເທດ​ລາວ​ຫລື​ລາວ​ຝ່າຍ​ຊ້າຍ. ສະໜໍລະພູມ​ແຫ່ງ​ນີ້​ດຸ​ເດືອດ​ເລືອດ​ພ່ານ ຜັດ​ກັນ​ລຸກ​ຜັດ​ກັນ​ຮັບ​ລະຫວ່າງ​ທະຫານ​ຂອງ​ຂະບວນ​ການ​ປະ​ເທດ​ລາວ​ກັບ​ທະຫານ ​ມົ້ງ​ໃນ​ບັງຄັບ​ບັນ​ຊາ​ຂອງ​ນາຍ​ພົນ​ວັງ​ເປົາ​ຊຶ່ງ​ຫນ່ວຍ​ຊີ​ໄອ​ເອ​ຂໍ​ງົດ​ ຫລັດ​ຈັດ​ຕັ້ງ​ຂຶ້ນ​ເປັນ​ກອງ​ພົນ​ພິເສດ​ໂດຍ​ມີ​ທະຫານ​ຮັບ​ຈ້າງ​ຊາວ​ໄທ​ຈຳນວນ ​ໜຶ່ງ​ເປັນ​ຄູ​ຝຶກ​ການຮົບ​ໃຫ້ລັດຖະບານ​ລາວ​ຝ່າຍ​ຂວາ​ພະຍາຍາມ​ແຍ່ງ​ຊິງ​ຊຽງ​ ຂວາງ​ດ້ວຍ​ການ​ສະໜັບສະໜູນ​ໃຫ້​ອະ​ເໝ​ລິ​ກາ​ຖິ້ມ​ລະ​ເບີດ​ແບບ​ປູ​ພົມ​ທົ່ວ​ ທັງ​ແຂວງ.

ຜົນ​ກໍ​ຄື… ຄວາມ​ຍ່ອຍ​ຍັບ​ທີ່​ປາກົດ​ມາຈົນ​ເຖິງ​ທຸກ​ມື້​ນີ້ ແມ່ນ​ທຸກ​ມື້​ນີ້​ຈະ​ຍັງ​ບໍ່​ມີ​ຫລັກ​ຖານ​ທີ່​ບອກ​ເລົ່າ​ຊີ້​ແຈ້ງ​ເຖິງ​ ເລື່ອງ​ລາວ​ຄວາມ​ເປັນ​ມາ​ແທ້​ຈິງ​ຂອງ​ໄຫ​ຫີນອັນໃຫຍ່ຫລວງ​ເຫລົ່າ​ນີ້ ທາງ​ການ​ລາວ​ກໍ່​ຍັງ​ຍ່າງ​ໜ້າ​ຄົ້ນ​ຫາ​ໄຫ​ຫີນ​ທີ່​ເຊື່ອ​ວ່າ​ຍັງ​ຊຸກ​ຊ່ອນ​ ຢູ່​ໃຕ້​ດິນ​ນັບ​ພັນ​ອັນ​ຢູ່​ຕໍ່ໄປແລະ​ລັດຖະບານ​ລາວ​ກຳ​ລັງ​ຜັກ​ດັນ​ໃຫ້​ ອົງຄ໌​ການ​ຍູ​ເນດ​ໂກ​ຈົດ​ທະ​ບຽນ​ທົ່ງ​ໄຫ​ຫີນ​ເປັນ​ແຫລ່ງ​ມໍລະດົກ​ໂລກ​ແຫ່ງ​ ໃໝ່​ຫລັງ​ຈາກ​ທີ່​ມີ​ແຫລ່ງ​ມໍລະດົກ​ໂລກ​ຢູ່​ແລ້ວ​ສອງ​ແຫ່ງ ຄື ເມືອງ​ຫລວງ​ພະ​ບາງ ແລະ​ປາ​ສາດ​ຫີນ​ວັດ​ພູ ຈຳ​ປາ​ສັກ.

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ:

http://sabaideeasean.orgfree.com

InsideLaos
InsideLaoshttp://insidelaos.com
Online Journalists at insidelaos.com.

More from author

Related posts

ຂໍຂອບໃຈນຳຜູ້ສະໜັບສະໜູນ

Latest posts

ຜ້າເຊັດມືໃນເຮືອນຄົວ ມີເຊື້ອໂຣກຫຼາຍທີ່ສຸດ

ມະຫາວິທະຍາໄລ ອະຣິໂຊນາ ຄົ້ນພົບວ່າ: ຜ້າເຊັດມືໃນເຮືອນຄົວ ແລະ ຢູ່ຕາມຫ້ອງນໍ້າ ນັ້ນ ມີເຊື້ອໂຣກຫຼາຍທີ່ສຸດ. ມະຫາວິທະຍາໄລ ດັ່ງກ່າວຄົ້ນຄວ້າສຶກສາເລື່ອງນີ້ ແລະໄດ້ເປີດເຜີຍວ່າ: ຜ້າທີ່ໃຊ້ໃນເຮືອນຄົວ ມີເຊື້ອແບັດເທີເຣຍ ໂຄລິຟອມ ຈັບຢູ່ຫຼາຍເຖິງ 80% ໂດຍທີ່ເຊື້ອໂຣກຈຳພວກນີ້ ມີຢູ່ຕາມລະບົບທາງເດີນອາຫານ ນັບທັງມະນຸດ ແລະສັດ. ນອກນີ້ ຍັງພົບເຊື້ອ ອີໂຄໄລ ປົນເປື້ອນຢູ່ອີກ 25%.

ນ້ຳຕົກຕາດ ຫ້ວຍປາຕີນ ຄວາມອຸດົມສົມບູນທີ່ຫາຊົມໄດ້ຍາກ

ແຂວງ ໄຊສົມບຸູນ ຖືວ່າເປັນແຂວງໃໝ່ ທີ່ຫາກໍຕັ້ງຂຶ້ນບໍ່ພໍເທົ່າໃດປີ ແລະ ກໍເປັນອີກແຂວງໜຶ່ງທີ່ ມີທ່າແຮງຫຼາຍ ດ້ານ ບໍ່ວ່າຈະເປັນ ທ່າແຮງທາງດ້ານກະສິກຳ, ການທ່ອງທ່ຽວ ແລະ ອື່ນໆ ເຊິ່ງເລີ່ມມີບົດບາດຫຼາຍຂຶ້ນໃນໄລຍະຫຼັງໆມານີ້. ເມື່ອເວົ້າເຖິງການທ່ອງທ່ຽວຂອງແຂວງ ໄຊສົມບູນ ແລ້ວ ກໍມີສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວທີ່ໜ້າສົນໃຈຫຼາຍແຫ່ງທີ່ໜ້າສົນໃຈ ແຕ່ສະຖານທີ່ ທີ່ເພິ່ນຄົ້ນພົບຂຶ້ນມາໃໝ່ ແມ່ນນ້ຳຕົກຕາດ ຫ້ວຍປາຕີນ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ບ້ານ ຜາສະຫງົບ, ເມືອງ ອະນຸວົງ, ແຂວງ ໄຊສົມບູນ.

“ຄິດລົບ” ໂຣກຫົວໃຈກໍ່ໂຕ

ນັກວິທະຍາສາດໃນ ນະຄອນ ນິວຢ໋ອກ ໄດ້ທຳການວິໄຈ ພົບວ່າ ອາລົມໃນດ້ານລົບ ບໍ່ວ່າຈະເປັນຄວາມຕຶງຄຽດ, ໃຈຮ້າຍ, ຄວາມກັງວົນ ແລະຊຶມເສົ້າ ບໍ່ພຽງແຕ່ມີຜົນກະທົບຕໍ່ການເຮັດວຽກຂອງຫົວໃຈເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງເພີ່ມຄວາມສ່ຽງໃນການເກີດໂຣກຫົວໃຈອີກດ້ວຍ.