Wednesday, May 22, 2024
Lenovo

ຕ້ອງຮູ້! ຄໍາສັບພາສາລາວ ທີ່ຢືມຈາກ ມອນ ຂະແມ

ດ້ານຫຼັກພາສາ ນອກຈາກຫຼັກໄວຍາກອນທົ່ວໄປແລ້ວໃນນັ້ນ ເຮົາຕ້ອງທໍາຄວາມເຂົ້າໃຈກັບວິທີສ້າງສັບໃໝ່

ເພາະການສ້າງສັບໃໝ່ ຫຼືການແຜງຄໍາໃໝ່ໃຊ້ພາໃຫ້ເກີດມີຄໍາສັບທີ່ພຽງພໍຕາມຄວາມຕ້ອງການຂອງ ພາສາ ບໍ່ວ່າ ພາສາລາວ ຫຼືພາສາຊາດໃດກໍຕາມ.

ເຊິ່ງມັນສະແດງເຖິງ ຄວາມຈະເລີນຂອງວັດທະນະທໍາສັງຄົມ, ແລະສະແດງເຖິງຫົວຄິດປະດິດສ້າງຂອງ ກຸ່ມປັນຍາຊົນພາຍໃນສັງຄົມ.

ການແຜງຄໍາ ໝາຍເຖິງ ການ ເອົາຄໍາຮາກ ຄໍາເດີມ ຄໍາໃດໜຶ່່ງທີ່ມີພະຍາງໜ້ອຍໃຫ້ເປັນຄໍາໃໝ່ໂດຍຮັກສາຈໍານວນພະຍາງຄືເກົ່າ ຫຼືເພິ່ມ ພະຍາາງຈໍານວນພະຍາງ, ຈະຮັກສາ ຄວາມໝາຍຄືເກົ່າ ຫຼືແຜກພ້ຽນໄປຕ່າງເກົ່າກໍມີ.

ສະເພາະມື້ນີ້ ຂໍກ່າວເຖິງຄໍາແຜງຈາກພາສາ ມອນ ຂະແມ.

ເຊິ່ງເຫັນບາງກຸ່ມໃນລາວ ຄິດຢາກຕັດຄໍາຂະແມອອກ. ໃຊ້ຄໍາລາວແທນ.

ຕົວຢ່າງ ເພີງ ແລະ ດັບ. ລົດດັບເພີງ, ປ່ຽນເປັນ ລົດມອດໄຟ ເປັນຕົ້ນ.

ລອງມາເບິ່ງວ່າ ຖ້າເຮົາຖືທິສະດີນີ້ ຈະມີຈັກຄໍາເຮົາຕ້ອງໄດ້ຕັດຖິ້ມ:

ຄໍາແຜງຈາກຮາກສັບພາສາ ມອນ ຂະແມ:

ມອນ ຂະແມ – ລາວ
1. ບັງ ກະບັງ – ບັງ ກໍາບັງ (ປິດບັງ)
2. ຣຽບ ກຣາບ – ຮາບ, ຮຽບ, ກາບ ຂາບ
3. ຣຽນ – ຮຽນ
4. ທົກ – ທຸກ (ເກັບໄວ້ ບັນທຸກ ລົດບັນທຸກ)
5. ຄຶງ – ເຄັ່ງ ຄຽດ
6. ຂຶງ – ຂຶ່ງ ຂຶງກ້າມ
7. ຫຶງ – ຫຶງ
8. ປຣະສົມ – ຜະສົມ
9. ຕຣອມ – ຊອມ ຊອມໃຈ ຊອມລອມ
10. ຈົງ – ຈໍານົງ ຈົງໃຈ
11. ຣໍາ – ລໍາ ລະບໍາ
12. ອາດ – ອໍານາດ ອົງອາດ
13. ສວຍ ສໍາລວຍ – ສວຍງາມ
14. ຕຣວດ – ຕໍາຣວດ ກວດ ກວດສອບ
15. ສັນ – ຈັງຫັນ ສັນເພນ
16. ສະເດັດ – ສົມເດັດ
17. ກູດ – ຄູດ ຂູດ
19. ຄຽບ – ຄີບ (ໄທຍ ເອີ້ນ ຕະຄຽບ ແປວ່າໄມ້ຄີບ, ລາວເຮົາເອີ້້ນໄມ້ຄີບຫຼືໄມ້ຖູ່)
20. ບຽດ – ບຽດ ບັງບຽດ
21. ແຣງ – ແລ້ງ ແຫ້ງ
22. ໂປຣດ – ໂຜດ
23. ເປຣດ – ເຜດ ຜີເຜດ
24. ດຸມ – ດຸມ ກະດຸມ ດຸມເສື້ອ ກ້ອນດຸມ
25. ຂ້າງ – ຂ້າງ ທາງຂ້າງ ຂ້າງທາງ ຝາກທາງ ເບື້ອງ
26. ນຽງ – ນາງ (ຄໍານີ້ຕ້ອງໄດ້ສຶກສາກັນໃໝ່) ບໍ່ໜ້າເຊື່ອວ່າ ເປັນ ຄໍາມອນ ຂະແມ
27. ສຣົດ – ສົດ ຂອງສົດ
28. ເດາະ – ສະເດາະ ສະເດາະເຄາະ ແກ້ປ່ອຍ
29. ເຂ່ຍ – ເຂ່ຍ ຄວັດເຂ່ຍ
30. ໂຄຣ – ຄົນ ແບບຄົນໝໍ້
31. ແກະ – ແກະກະດຸມ
32. ງວກ – ງຶກ ງຶກຫົວ
33. ງ້ວງ – ເຫງົາ ເຫງົານອນ ງ້ວງນອນ
34. ຍຶມແຍມ – ຍີ້ມແຍ້ມ
35. ແຕາະ – ແຕະ
36. ທູນ – ທູນຂໍ ບອກ
37. ລວງ – ລວງ ລໍ້ລວງ ເລົ້າໂລມ
38. ແຫ່ – ແຫ່ ແຫ່ນາງສັງຂານ
39. ເກີດ – ກໍາເນີດ ບັງເກີດ
40. ເວີ້ງ – ເວີ້ງ ໂຄ້ງ
41. ວວງ – ວົງ ວົງເວີນ
42. ເຄາະ – ເຄາະປະຕູ
43. ກົດ – ກໍານົດ
44. ຣວມ – ລວມ ຮວມ
45. ຕຣອງ – ຕອງ ເຄື່ອງຕອງ
46. ໂຕວ – ຕໍ່ ເຊື່ອມຕໍ່
47. ຈໍາ – ມັດຈໍາ
48. ຈຸ – ບັນຈຸ
49. ພະອອງ – ພອງ ໂພງ ທ້ອງໂພງ ຜີໂພງ
50. ນໍາ – ທໍານອງ (ລາວແຜງ ນໍາ ມາເປັນ ທໍານອງ)
51. ເນົາ – ລໍາເນົາ (ຂະຫຍາມຄໍາ ເນົາ ມາເປັນ ລໍາເນົາ)
52. ແຫງ – ຮອຍແຕກ
53. ມຸດ – ດໍາ ດໍານໍ້າ ໄທຍ ວ່າ ມຸດນໍ້ານັ້ນເອງ.
54. ເບຶອກ – ເປືອກ ປອກ ກີບ ກາບ
55. ເຫຼັ້ນ – ຫຼິ້ນ ໄທຍວ່າ ເຫຼັ້ນ ນັ້ນເອງ
56. ເມີນ – ມອງ ປະເມີນ ໄທຍວ່າ ເມີນຜົມທໍາໄມ ນັ້ນເອງ

ຂ້າງເທິງເປັນພຽງບາງຄໍາເທົ່ານັ້ນ ຍັງມີຫຼາຍ.

ເປັນຕົ້ນສະເພາະ ຄໍາລາວ ທີ່ສ້າງ ຮ ແລ້ວ ໄທຍ ອອກສຽງ ຣ ເຊັ່ນ: ໂຮງ ໂຣງ, ເຮືອນ ເຣືອນ, ຮຽກ ຣຽກ, ແຮກ ແຣກ ເຫຼົ່ານີ້ເປັນຕົ້ນ. ຕ້ອງໄດ້ສຶກສາເບິ່ງໃໝ່ ວ່າ ເຄົ້າມາຈາກໃສ.

ແຕ່ສໍາຄັນຄໍາດັ່ງກ່າວເປັນຄໍາລາວໂດຍມາດຖານແລ້ວ ຈຶ່ງຂາດຄວາມສົນໃຈ.

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: http://pranejonshortstory.blogspot.com/

ດ້ານຫຼັກພາສາ ນອກຈາກຫຼັກໄວຍາກອນທົ່ວໄປແລ້ວໃນນັ້ນ ເຮົາຕ້ອງທໍາຄວາມເຂົ້າໃຈກັບວິທີສ້າງສັບໃໝ່

ເພາະການສ້າງສັບໃໝ່ ຫຼືການແຜງຄໍາໃໝ່ໃຊ້ພາໃຫ້ເກີດມີຄໍາສັບທີ່ພຽງພໍຕາມຄວາມຕ້ອງການຂອງ ພາສາ ບໍ່ວ່າ ພາສາລາວ ຫຼືພາສາຊາດໃດກໍຕາມ.

ເຊິ່ງມັນສະແດງເຖິງ ຄວາມຈະເລີນຂອງວັດທະນະທໍາສັງຄົມ, ແລະສະແດງເຖິງຫົວຄິດປະດິດສ້າງຂອງ ກຸ່ມປັນຍາຊົນພາຍໃນສັງຄົມ.

ການແຜງຄໍາ ໝາຍເຖິງ ການ ເອົາຄໍາຮາກ ຄໍາເດີມ ຄໍາໃດໜຶ່່ງທີ່ມີພະຍາງໜ້ອຍໃຫ້ເປັນຄໍາໃໝ່ໂດຍຮັກສາຈໍານວນພະຍາງຄືເກົ່າ ຫຼືເພິ່ມ ພະຍາາງຈໍານວນພະຍາງ, ຈະຮັກສາ ຄວາມໝາຍຄືເກົ່າ ຫຼືແຜກພ້ຽນໄປຕ່າງເກົ່າກໍມີ.

ສະເພາະມື້ນີ້ ຂໍກ່າວເຖິງຄໍາແຜງຈາກພາສາ ມອນ ຂະແມ.

ເຊິ່ງເຫັນບາງກຸ່ມໃນລາວ ຄິດຢາກຕັດຄໍາຂະແມອອກ. ໃຊ້ຄໍາລາວແທນ.

ຕົວຢ່າງ ເພີງ ແລະ ດັບ. ລົດດັບເພີງ, ປ່ຽນເປັນ ລົດມອດໄຟ ເປັນຕົ້ນ.

ລອງມາເບິ່ງວ່າ ຖ້າເຮົາຖືທິສະດີນີ້ ຈະມີຈັກຄໍາເຮົາຕ້ອງໄດ້ຕັດຖິ້ມ:

ຄໍາແຜງຈາກຮາກສັບພາສາ ມອນ ຂະແມ:

ມອນ ຂະແມ – ລາວ
1. ບັງ ກະບັງ – ບັງ ກໍາບັງ (ປິດບັງ)
2. ຣຽບ ກຣາບ – ຮາບ, ຮຽບ, ກາບ ຂາບ
3. ຣຽນ – ຮຽນ
4. ທົກ – ທຸກ (ເກັບໄວ້ ບັນທຸກ ລົດບັນທຸກ)
5. ຄຶງ – ເຄັ່ງ ຄຽດ
6. ຂຶງ – ຂຶ່ງ ຂຶງກ້າມ
7. ຫຶງ – ຫຶງ
8. ປຣະສົມ – ຜະສົມ
9. ຕຣອມ – ຊອມ ຊອມໃຈ ຊອມລອມ
10. ຈົງ – ຈໍານົງ ຈົງໃຈ
11. ຣໍາ – ລໍາ ລະບໍາ
12. ອາດ – ອໍານາດ ອົງອາດ
13. ສວຍ ສໍາລວຍ – ສວຍງາມ
14. ຕຣວດ – ຕໍາຣວດ ກວດ ກວດສອບ
15. ສັນ – ຈັງຫັນ ສັນເພນ
16. ສະເດັດ – ສົມເດັດ
17. ກູດ – ຄູດ ຂູດ
19. ຄຽບ – ຄີບ (ໄທຍ ເອີ້ນ ຕະຄຽບ ແປວ່າໄມ້ຄີບ, ລາວເຮົາເອີ້້ນໄມ້ຄີບຫຼືໄມ້ຖູ່)
20. ບຽດ – ບຽດ ບັງບຽດ
21. ແຣງ – ແລ້ງ ແຫ້ງ
22. ໂປຣດ – ໂຜດ
23. ເປຣດ – ເຜດ ຜີເຜດ
24. ດຸມ – ດຸມ ກະດຸມ ດຸມເສື້ອ ກ້ອນດຸມ
25. ຂ້າງ – ຂ້າງ ທາງຂ້າງ ຂ້າງທາງ ຝາກທາງ ເບື້ອງ
26. ນຽງ – ນາງ (ຄໍານີ້ຕ້ອງໄດ້ສຶກສາກັນໃໝ່) ບໍ່ໜ້າເຊື່ອວ່າ ເປັນ ຄໍາມອນ ຂະແມ
27. ສຣົດ – ສົດ ຂອງສົດ
28. ເດາະ – ສະເດາະ ສະເດາະເຄາະ ແກ້ປ່ອຍ
29. ເຂ່ຍ – ເຂ່ຍ ຄວັດເຂ່ຍ
30. ໂຄຣ – ຄົນ ແບບຄົນໝໍ້
31. ແກະ – ແກະກະດຸມ
32. ງວກ – ງຶກ ງຶກຫົວ
33. ງ້ວງ – ເຫງົາ ເຫງົານອນ ງ້ວງນອນ
34. ຍຶມແຍມ – ຍີ້ມແຍ້ມ
35. ແຕາະ – ແຕະ
36. ທູນ – ທູນຂໍ ບອກ
37. ລວງ – ລວງ ລໍ້ລວງ ເລົ້າໂລມ
38. ແຫ່ – ແຫ່ ແຫ່ນາງສັງຂານ
39. ເກີດ – ກໍາເນີດ ບັງເກີດ
40. ເວີ້ງ – ເວີ້ງ ໂຄ້ງ
41. ວວງ – ວົງ ວົງເວີນ
42. ເຄາະ – ເຄາະປະຕູ
43. ກົດ – ກໍານົດ
44. ຣວມ – ລວມ ຮວມ
45. ຕຣອງ – ຕອງ ເຄື່ອງຕອງ
46. ໂຕວ – ຕໍ່ ເຊື່ອມຕໍ່
47. ຈໍາ – ມັດຈໍາ
48. ຈຸ – ບັນຈຸ
49. ພະອອງ – ພອງ ໂພງ ທ້ອງໂພງ ຜີໂພງ
50. ນໍາ – ທໍານອງ (ລາວແຜງ ນໍາ ມາເປັນ ທໍານອງ)
51. ເນົາ – ລໍາເນົາ (ຂະຫຍາມຄໍາ ເນົາ ມາເປັນ ລໍາເນົາ)
52. ແຫງ – ຮອຍແຕກ
53. ມຸດ – ດໍາ ດໍານໍ້າ ໄທຍ ວ່າ ມຸດນໍ້ານັ້ນເອງ.
54. ເບຶອກ – ເປືອກ ປອກ ກີບ ກາບ
55. ເຫຼັ້ນ – ຫຼິ້ນ ໄທຍວ່າ ເຫຼັ້ນ ນັ້ນເອງ
56. ເມີນ – ມອງ ປະເມີນ ໄທຍວ່າ ເມີນຜົມທໍາໄມ ນັ້ນເອງ

ຂ້າງເທິງເປັນພຽງບາງຄໍາເທົ່ານັ້ນ ຍັງມີຫຼາຍ.

ເປັນຕົ້ນສະເພາະ ຄໍາລາວ ທີ່ສ້າງ ຮ ແລ້ວ ໄທຍ ອອກສຽງ ຣ ເຊັ່ນ: ໂຮງ ໂຣງ, ເຮືອນ ເຣືອນ, ຮຽກ ຣຽກ, ແຮກ ແຣກ ເຫຼົ່ານີ້ເປັນຕົ້ນ. ຕ້ອງໄດ້ສຶກສາເບິ່ງໃໝ່ ວ່າ ເຄົ້າມາຈາກໃສ.

ແຕ່ສໍາຄັນຄໍາດັ່ງກ່າວເປັນຄໍາລາວໂດຍມາດຖານແລ້ວ ຈຶ່ງຂາດຄວາມສົນໃຈ.

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: http://pranejonshortstory.blogspot.com/

InsideLaos
InsideLaoshttp://insidelaos.com
Online Journalists at insidelaos.com.

More from author

Related posts

ຂໍຂອບໃຈນຳຜູ້ສະໜັບສະໜູນ

Latest posts

3 ຍຸກ ທີ່ພຣະພຸດທະສາສະໜາ ເຂົ້າມາປະເທດລາວ.

ພຣະພຸດທະສາສະນາ ເປັນສາສະໜາປະຈຳຊາດລາວ ເຊິ່ງໄດ້ເຂົ້າມາຕັ້ງໝັ້ນໃນດິນແດນອານາຈັກລ້ານຊ້າງເທິງສອງຟາກຝັ່ງແມ່ນ້ຳຂອງ, ແລະ ສ່ວນທີ່ເປັນປະເທດລາວເຮົານີ້ ຫຼາຍກວ່າ ໒໐໐໐ ປີ, ຄືພ້ອມກັບການເຂົ້າມາຂອງພຣະພຸດທະສາສະໜາໃນບັນດາປະເທດສຸວັນນະພູມ ຫຼື ແຫຼມທອງນີ້, ເຊິ່ງຫຼັກຖານທາງສາສະໜາວັດຖຸ, ສາສະໜາສະຖານ ໄດ້ປາກົດຕົວສອງຝາກຝັ່ງແມ່ນ້ຳຂອງເປັນຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍ

Vietjet ກ້າວ​ໄປ​ອີກຂັ້ນ ​ໃນ​ຖານະ​​ສາຍ​ການ​ບິນ​ທຳອິດ ​ທີ່​ໃຫ້ບໍລິການຖ້ຽວ​ບິນ​​ກົງ​ລະຫວ່າງ ຮ່າ​ໂນ້ຍ ​ແລະ Hiroshima.

(ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ, ວັນທີ 22 ພຶດສະພາ 2024) - Vietjet ມີຄວາມຍິນດີທີ່ຈະເປີດເສັ້ນທາງບິນກົງເຊື່ອມຕໍ່ຮ່າໂນ້ຍ, ນະຄອນຫຼວງຂອງຫວຽດນາມ ກັບນະຄອນ Hiroshima ຂອງຍີ່ປຸ່ນ. ຖ້ຽວ​ບິນໃໝ່​ນີ້​ແມ່ນ​ເສັ້ນທາງ​ສາຍ​ການບິນ​ທີ 8 ຂອງ​ສອງ​ປະ​ເທດ ​ແລະ ​ເປັນ​ສາຍ​ການບິນ​ກົງ​ສາຍ​ດຽວ​ລະຫວ່າງ Hiroshima ​ແລະ ຮ່າ​ໂນ້ຍ, ຫຼຸດຜ່ອນ​ເວລາ​ເດີນທາງ​ລົງ ​ແລະ ມອບ​ປະສົບ​ການ​ໃນ​ການ​ເດີນທາງ​ລະຫວ່າງ​ສອງ​ປະເທດ.

“ວັນວິສາຂະບູຊາ” ວັນສຳຄັນຂອງພຸດທະສາສະໜາ

“ວິສາຂະບູຊາ” ຫຍໍ້ມາຈາກ ຄຳວ່າ “ວິສາຂະ ປຸນນະມີດິຖີບູຊາ” ແປວ່າ ການບູຊາໃນວັນເພັງເດືອນ ວິສາຂະ ຫຼື ເດືອນ 6 ວັນວິສາຂະບູຊາ ຖືເປັນວັນສໍາຄັນທີ່ສຸດໃນທາງພຣະພຸດທະສາສະໜາ ເພາະເປັນວັນທີ່ເກີດ 3 ເຫດ ການອັດສະຈັນທີ່ສໍາຄັນ ກ່ຽວກັບເລື່ອງລາວຊີວິດຂອງອົງສົມເດັດພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ໃນວັນເພັງ ຂຶ້ນ 15 ຄໍ່າ ເດືອນ 6 ແຕ່ກໍນັບວ່າເປັນຊ່ວງໄລຍະເວລາທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ແລະ ຫ່າງກັນຫຼາຍປີ ເຊິ່ງເຫດການອັດສະຈັນທັງ 3 ນັ້ນໄດ້ແກ່: ການປະສູດ, ຕັດສະຮູ້ ແລະ ປະຣິນິພານ ຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ.