Wednesday, May 22, 2024
Lenovo

ຜົນຈິໄຈເຜີຍ! ທຳມະຊາດບໍ່ໄດ້ຖືກຟື້ນຟູ ໃນຂະນະທີ່ມະນຸດເຮົາລ໋ອກດາວ ໃນຊ່ວງ ໂຄວິດ-19

“ທຳມະຊາດບໍ່ໄດ້ຖືກຟື້ນຟູ ໃນຂະນະທີ່ມະນຸດເຮົາລ໋ອກດາວ ໃນຊ່ວງ ໂຄວິດ-19” ນີ້ແມ່ນການລາຍງານໃໝ່ຈາກ British Columbia University ໃນປະເທດການາດາ ໄດ້ເຜີຍໃຫ້ເຫັນຄວາມສຳພັນຂອງສິ່ງທີ່ມີຊີວິດອື່ນໆ ທີ່ກຳລັງພະຍາຍາມປັບໂຕໃຫ້ເຂົ້າກັບຜູ້ຄົນ ເຊິ່ງທີມວິໄຈຍັງຄິດໃນແງ່ບວກວ່າ “ມະນຸດເຮົາຍັງສາມາດສ້າງໂອກາດໃຫ້ທຳມະຊາດໄດ້ຟື້ນຟູໄດ້ຢ່າງແທ້ຈິງ”.

ໃນຊ່ວງ ໂຄວິດ-19 ພວກເຮົາທຸກຄົນ ໜ້າຈະໄດ້ເຫັນການລ໋ອກດາວ ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ການເຮັດກິດຈະກຳກາງແຈ້ງຂອງມະນຸດເຮົາຫຼຸດລົງ. ຫຼາຍໆຄົນອາດຈະໄດ້ເຫັນຂ່າວທີ່ຄອງ Venice ໃນປະເທດອີຕາລີ ປ່ຽນຈາກສີຂຽວຂຸ່ນມາເປັນສີຟ້າໃສ, ຖະໜົນຫົນທາງງຽບສະຫງົບ, ການປ່ອຍກ໊າສຄາບອນໄດອອກໄຊຫຼຸດລົງ ແລະ ມີການເຜີຍແຜ່ຮູບພາບຂອງສັດຕ່າງໆທີ່ອອກມາຫາກິນ. ປາກົດການດັ່ງກ່າວເຮັດໃຫ້ຫຼາຍຄົນຄິດວ່າທຳມະຊາດກຳລັງກັບມາຟື້ນຟູໂຕມັນເອງ ແຕ່ຄວາມຈິງແລ້ວມັນອາດຈະກົງກັນຂ້າມກັບສິ່ງທີ່ເຮົາຄິດ.

ຜົນການວິໄຈໃໝ່ທີ່ເຜີຍແຜ່ໃນວາລະສານ Nature Ecology & Evolution ລະບຸວ່າການລ໋ອກດາວໃນຊ່ວງ ໂຄວິດ-19 ໄດ້ສົ່ງຜົນຕໍ່ກັບກິດຈະກຳຂອງສັດບາງຊະນິດ ເຊິ່ງມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນຕາມແຕ່ລະພື້ນທີ່ ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ເຮົາບໍ່ສາມາດເວົ້າໄດ້ວ່າທຳມະຊາດກັບມາຟື້ນຟູໂຕເອງໄດ້ຢ່າງແທ້ຈິງ.
Cole Burton ຜູ້ນຳທາງດ້ານການວິໄຈ ແລະ ນັກຊີວະວິທະຍາໄດ້ກ່າວວ່າ ຜ່ານການວິເຄາະຂໍ້ມູນຈາກກ້ອງຖ່າຍຮູບທີ່ຕິດຕັ້ງໄວ້ໃນປ່າຫຼາຍກວ່າ 5,400 ໜ່ວຍ ໃນ21ປະເທດ ຕັ້ງແຕ່ຊ່ວງກ່ອນລ໋ອກດາວ, ໃນລະຫວ່າງລ໋ອກດາວ ແລະ ຫຼັງລ໋ອກດາວ. ເຊິ່ງໄດ້ຮູ້ວ່າຈຳນວນຜູ້ຄົນທີ່ອອກໄປເຮັດກິດຈະກຳກາງແຈ້ງບໍ່ໄດ້ເທົ່າກັນໃນທຸກພື້ນທີ່ ໂດຍສະເພາໃນສວນສາທາລະນະ ແລະ ເຂດພື້ນທີ່ສີຂຽວ.

Burton ອະທິບາຍວ່າ” ຜູ້ຄົນຍິ່ງຕ້ອງການນຳໃຊ້ພື້ນທີ່ສີຂຽວໃນສວນສາທາລະນະເພື່ອເຮັດກິດຈະກຳຕ່າງໆ, ມີກິດຈະກຳໃນປ່າຫຼາຍຂຶ້ນ ໂດຍສະເພາະແມ່ນການຍ່າງປ່າ ແລະ ກາງເຕັ້ນ. ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ເຮັດໃຫ້ມະນຸດໄດ້ເຂົ້າໄປສ້າງຜົນກະທົບຕໍ່ການດຳລົງຊີວິດຂອງສັດຕ່າງໆ ໂດຍສະເພາະແມ່ນສັດກິນເນື້ອຂະໜາດໃຫຍ່ທີ່ມີຄວາມໄວຕໍ່ການລົບກວນຂອງມະນຸດ.
ເຮັດໃຫ້ໝາປ່າ, ເສືອ ໄດ້ຖືກພົບເຫັນໜ້ອຍລົງ ຫຼື ບາງພື້ນທີ່ທີ່ເຄີຍເຫັນ ກໍບໍ່ພົບເຫັນອີກເລີຍ ແຕ່ກົງກັນຂ້າມ ຍິ່ງເຮັດໃຫ້ສັດກິນພືດບາງຊະນິດມີຈຳນວນປະຊາກອນທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງໄວວາ.

ສະຫຼຸບແລ້ວ ການດຳລົງຊີວິດຂອງສິ່ງທີ່ມີຊີວິດຕ່າງໆໃນທຳມະຊາດນັ້ນມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນຕາມແຕ່ລະພື້ນທີ່, ຕາມແຕ່ລະສາຍພັນ ເຊິ່ງມີທັງຂໍ້ດີແລະຂໍ້ເສຍປະປົນກັນໄປ ບາງສາຍພັນກໍໄດ້ຮັບຜົນປະໂຫຍດຈາກການລ໋ອກດາວ ແຕ່ບາງສາຍພັນກໍຕ້ອງໄດ້ອອກໄປຫາອາຫານໄກຂຶ້ນ, ເດີນທາງໄກຂຶ້ນ, ມີຄວາມຄຽດ ແລະ ຕົກໃຈຫຼາຍຂຶ້ນ ຈາກການລົບກວນຂອງມະນຸດ.
Burton ໄດ້ກ່າວວ່າ “ສາຍພັນຕ່າງໆ ກຳລັງປັບໂຕຢ່າງໜັກ ເພື່ອທີ່ຈະຢູ່ຮ່ວມກັບເຮົາ ເພາະສະນັ້ນເຮົາຕ້ອງຄຳນຶງເຖິງການຈັດການຕໍ່ກັບຜົນກະທົບທີ່ເກີດຂຶ້ນຈາກໂຕເຮົາເອງ”.

ທີ່ມາ: https://www.nature.com/articles/s41559-024-02363-2
https://espace.library.uq.edu.au/view/UQ:035dde5
https://zoology.ubc.ca/article/new-publication-burton-beirne-gaynor-et-al-nature-ecology-evolution
https://www.popsci.com/environment/nature-not-healing-animals-lockdown-behavior/
https://www.sciencealert.com/turns-out-nature-didnt-heal-while-humans-were-in-lockdown

Photo: CannadianWildlife

“ທຳມະຊາດບໍ່ໄດ້ຖືກຟື້ນຟູ ໃນຂະນະທີ່ມະນຸດເຮົາລ໋ອກດາວ ໃນຊ່ວງ ໂຄວິດ-19” ນີ້ແມ່ນການລາຍງານໃໝ່ຈາກ British Columbia University ໃນປະເທດການາດາ ໄດ້ເຜີຍໃຫ້ເຫັນຄວາມສຳພັນຂອງສິ່ງທີ່ມີຊີວິດອື່ນໆ ທີ່ກຳລັງພະຍາຍາມປັບໂຕໃຫ້ເຂົ້າກັບຜູ້ຄົນ ເຊິ່ງທີມວິໄຈຍັງຄິດໃນແງ່ບວກວ່າ “ມະນຸດເຮົາຍັງສາມາດສ້າງໂອກາດໃຫ້ທຳມະຊາດໄດ້ຟື້ນຟູໄດ້ຢ່າງແທ້ຈິງ”.

ໃນຊ່ວງ ໂຄວິດ-19 ພວກເຮົາທຸກຄົນ ໜ້າຈະໄດ້ເຫັນການລ໋ອກດາວ ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ການເຮັດກິດຈະກຳກາງແຈ້ງຂອງມະນຸດເຮົາຫຼຸດລົງ. ຫຼາຍໆຄົນອາດຈະໄດ້ເຫັນຂ່າວທີ່ຄອງ Venice ໃນປະເທດອີຕາລີ ປ່ຽນຈາກສີຂຽວຂຸ່ນມາເປັນສີຟ້າໃສ, ຖະໜົນຫົນທາງງຽບສະຫງົບ, ການປ່ອຍກ໊າສຄາບອນໄດອອກໄຊຫຼຸດລົງ ແລະ ມີການເຜີຍແຜ່ຮູບພາບຂອງສັດຕ່າງໆທີ່ອອກມາຫາກິນ. ປາກົດການດັ່ງກ່າວເຮັດໃຫ້ຫຼາຍຄົນຄິດວ່າທຳມະຊາດກຳລັງກັບມາຟື້ນຟູໂຕມັນເອງ ແຕ່ຄວາມຈິງແລ້ວມັນອາດຈະກົງກັນຂ້າມກັບສິ່ງທີ່ເຮົາຄິດ.

ຜົນການວິໄຈໃໝ່ທີ່ເຜີຍແຜ່ໃນວາລະສານ Nature Ecology & Evolution ລະບຸວ່າການລ໋ອກດາວໃນຊ່ວງ ໂຄວິດ-19 ໄດ້ສົ່ງຜົນຕໍ່ກັບກິດຈະກຳຂອງສັດບາງຊະນິດ ເຊິ່ງມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນຕາມແຕ່ລະພື້ນທີ່ ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ເຮົາບໍ່ສາມາດເວົ້າໄດ້ວ່າທຳມະຊາດກັບມາຟື້ນຟູໂຕເອງໄດ້ຢ່າງແທ້ຈິງ.
Cole Burton ຜູ້ນຳທາງດ້ານການວິໄຈ ແລະ ນັກຊີວະວິທະຍາໄດ້ກ່າວວ່າ ຜ່ານການວິເຄາະຂໍ້ມູນຈາກກ້ອງຖ່າຍຮູບທີ່ຕິດຕັ້ງໄວ້ໃນປ່າຫຼາຍກວ່າ 5,400 ໜ່ວຍ ໃນ21ປະເທດ ຕັ້ງແຕ່ຊ່ວງກ່ອນລ໋ອກດາວ, ໃນລະຫວ່າງລ໋ອກດາວ ແລະ ຫຼັງລ໋ອກດາວ. ເຊິ່ງໄດ້ຮູ້ວ່າຈຳນວນຜູ້ຄົນທີ່ອອກໄປເຮັດກິດຈະກຳກາງແຈ້ງບໍ່ໄດ້ເທົ່າກັນໃນທຸກພື້ນທີ່ ໂດຍສະເພາໃນສວນສາທາລະນະ ແລະ ເຂດພື້ນທີ່ສີຂຽວ.

Burton ອະທິບາຍວ່າ” ຜູ້ຄົນຍິ່ງຕ້ອງການນຳໃຊ້ພື້ນທີ່ສີຂຽວໃນສວນສາທາລະນະເພື່ອເຮັດກິດຈະກຳຕ່າງໆ, ມີກິດຈະກຳໃນປ່າຫຼາຍຂຶ້ນ ໂດຍສະເພາະແມ່ນການຍ່າງປ່າ ແລະ ກາງເຕັ້ນ. ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ເຮັດໃຫ້ມະນຸດໄດ້ເຂົ້າໄປສ້າງຜົນກະທົບຕໍ່ການດຳລົງຊີວິດຂອງສັດຕ່າງໆ ໂດຍສະເພາະແມ່ນສັດກິນເນື້ອຂະໜາດໃຫຍ່ທີ່ມີຄວາມໄວຕໍ່ການລົບກວນຂອງມະນຸດ.
ເຮັດໃຫ້ໝາປ່າ, ເສືອ ໄດ້ຖືກພົບເຫັນໜ້ອຍລົງ ຫຼື ບາງພື້ນທີ່ທີ່ເຄີຍເຫັນ ກໍບໍ່ພົບເຫັນອີກເລີຍ ແຕ່ກົງກັນຂ້າມ ຍິ່ງເຮັດໃຫ້ສັດກິນພືດບາງຊະນິດມີຈຳນວນປະຊາກອນທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງໄວວາ.

ສະຫຼຸບແລ້ວ ການດຳລົງຊີວິດຂອງສິ່ງທີ່ມີຊີວິດຕ່າງໆໃນທຳມະຊາດນັ້ນມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນຕາມແຕ່ລະພື້ນທີ່, ຕາມແຕ່ລະສາຍພັນ ເຊິ່ງມີທັງຂໍ້ດີແລະຂໍ້ເສຍປະປົນກັນໄປ ບາງສາຍພັນກໍໄດ້ຮັບຜົນປະໂຫຍດຈາກການລ໋ອກດາວ ແຕ່ບາງສາຍພັນກໍຕ້ອງໄດ້ອອກໄປຫາອາຫານໄກຂຶ້ນ, ເດີນທາງໄກຂຶ້ນ, ມີຄວາມຄຽດ ແລະ ຕົກໃຈຫຼາຍຂຶ້ນ ຈາກການລົບກວນຂອງມະນຸດ.
Burton ໄດ້ກ່າວວ່າ “ສາຍພັນຕ່າງໆ ກຳລັງປັບໂຕຢ່າງໜັກ ເພື່ອທີ່ຈະຢູ່ຮ່ວມກັບເຮົາ ເພາະສະນັ້ນເຮົາຕ້ອງຄຳນຶງເຖິງການຈັດການຕໍ່ກັບຜົນກະທົບທີ່ເກີດຂຶ້ນຈາກໂຕເຮົາເອງ”.

ທີ່ມາ: https://www.nature.com/articles/s41559-024-02363-2
https://espace.library.uq.edu.au/view/UQ:035dde5
https://zoology.ubc.ca/article/new-publication-burton-beirne-gaynor-et-al-nature-ecology-evolution
https://www.popsci.com/environment/nature-not-healing-animals-lockdown-behavior/
https://www.sciencealert.com/turns-out-nature-didnt-heal-while-humans-were-in-lockdown

Photo: CannadianWildlife

More from author

Related posts

ຂໍຂອບໃຈນຳຜູ້ສະໜັບສະໜູນ

Latest posts

3 ຍຸກ ທີ່ພຣະພຸດທະສາສະໜາ ເຂົ້າມາປະເທດລາວ.

ພຣະພຸດທະສາສະນາ ເປັນສາສະໜາປະຈຳຊາດລາວ ເຊິ່ງໄດ້ເຂົ້າມາຕັ້ງໝັ້ນໃນດິນແດນອານາຈັກລ້ານຊ້າງເທິງສອງຟາກຝັ່ງແມ່ນ້ຳຂອງ, ແລະ ສ່ວນທີ່ເປັນປະເທດລາວເຮົານີ້ ຫຼາຍກວ່າ ໒໐໐໐ ປີ, ຄືພ້ອມກັບການເຂົ້າມາຂອງພຣະພຸດທະສາສະໜາໃນບັນດາປະເທດສຸວັນນະພູມ ຫຼື ແຫຼມທອງນີ້, ເຊິ່ງຫຼັກຖານທາງສາສະໜາວັດຖຸ, ສາສະໜາສະຖານ ໄດ້ປາກົດຕົວສອງຝາກຝັ່ງແມ່ນ້ຳຂອງເປັນຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍ

Vietjet ກ້າວ​ໄປ​ອີກຂັ້ນ ​ໃນ​ຖານະ​​ສາຍ​ການ​ບິນ​ທຳອິດ ​ທີ່​ໃຫ້ບໍລິການຖ້ຽວ​ບິນ​​ກົງ​ລະຫວ່າງ ຮ່າ​ໂນ້ຍ ​ແລະ Hiroshima.

(ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ, ວັນທີ 22 ພຶດສະພາ 2024) - Vietjet ມີຄວາມຍິນດີທີ່ຈະເປີດເສັ້ນທາງບິນກົງເຊື່ອມຕໍ່ຮ່າໂນ້ຍ, ນະຄອນຫຼວງຂອງຫວຽດນາມ ກັບນະຄອນ Hiroshima ຂອງຍີ່ປຸ່ນ. ຖ້ຽວ​ບິນໃໝ່​ນີ້​ແມ່ນ​ເສັ້ນທາງ​ສາຍ​ການບິນ​ທີ 8 ຂອງ​ສອງ​ປະ​ເທດ ​ແລະ ​ເປັນ​ສາຍ​ການບິນ​ກົງ​ສາຍ​ດຽວ​ລະຫວ່າງ Hiroshima ​ແລະ ຮ່າ​ໂນ້ຍ, ຫຼຸດຜ່ອນ​ເວລາ​ເດີນທາງ​ລົງ ​ແລະ ມອບ​ປະສົບ​ການ​ໃນ​ການ​ເດີນທາງ​ລະຫວ່າງ​ສອງ​ປະເທດ.

“ວັນວິສາຂະບູຊາ” ວັນສຳຄັນຂອງພຸດທະສາສະໜາ

“ວິສາຂະບູຊາ” ຫຍໍ້ມາຈາກ ຄຳວ່າ “ວິສາຂະ ປຸນນະມີດິຖີບູຊາ” ແປວ່າ ການບູຊາໃນວັນເພັງເດືອນ ວິສາຂະ ຫຼື ເດືອນ 6 ວັນວິສາຂະບູຊາ ຖືເປັນວັນສໍາຄັນທີ່ສຸດໃນທາງພຣະພຸດທະສາສະໜາ ເພາະເປັນວັນທີ່ເກີດ 3 ເຫດ ການອັດສະຈັນທີ່ສໍາຄັນ ກ່ຽວກັບເລື່ອງລາວຊີວິດຂອງອົງສົມເດັດພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ໃນວັນເພັງ ຂຶ້ນ 15 ຄໍ່າ ເດືອນ 6 ແຕ່ກໍນັບວ່າເປັນຊ່ວງໄລຍະເວລາທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ແລະ ຫ່າງກັນຫຼາຍປີ ເຊິ່ງເຫດການອັດສະຈັນທັງ 3 ນັ້ນໄດ້ແກ່: ການປະສູດ, ຕັດສະຮູ້ ແລະ ປະຣິນິພານ ຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ.