ວັດໄຕໃຫຍ່ ສີສະຫວ່າງ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ບ້ານ ວັດໄຕໃຫຍ່, ເມືອງ ສີໂຄດຕະບອງ, ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ເປັນອີກໜຶ່ງວັດທີ່ເກົ່າແກ່ ໃນນະຄອນຫຼວງ ວຽງຈັນ ທີ່ມີປະຫວັດຄວາມເປັນມາທີ່ໜ້າສົນໃຈ ໂດຍສະເພາະແມ່ນ ພຣະທາດໄຕໃຫ່ຍ ສີສະຫວ່າງວົງ.
ກ່ອນປະຕິສັງຂອນພຣະທາດໄຕໃຫ່ຍ ສ້າງຂື້ນໃນສະໄໝພຣະເຈົ້າໄຊຍະເສດຖາທິລາດ ໂດຍແມ່ນ ມະເຫສີສອງພຣະອົງ ເປັນເຈົ້າສັດທາສ້າງ ເພື່ອສ້າງບຸນຮ່ວມກັນ ກະສັດທັງສອງພະອົງນັ້ນຈິ່ງໄດ້ແຕ່ງເຄື່ອງເພື່ອສ່ຽງບຸນວາດສະໜາໃສ່ໃນໂອໃຕໜ່ວຍໃຫຍ່ ແລະ ໜ່ວຍນ້ອຍ (ຂັນໂອສະໄໝບູຮານ ເພີ່ນເອີ້ນວ່າ: ໂອໃຕ) ແລ້ວຕັ້ງຄວາມປາດຖະໜາວ່າ ຖ້າວ່າໂອໃຕໜ່ວຍໃຫຍ່ນີ້ໄປຕົກຄ້າງຢູ່ທ່າໃດ ມະເຫສີອົງໃຫ່ຍຈະໄປສ້າງວັດຢູ່ບ້ານນັ້ນ(ທ່ານໍ້ານັ້ນ), ສ່ວນກະສັດອົງນ້ອງຍິງ ກໍປາດຖະໜາເຊັ່ນດຽວກັນ ແລະ ຈາກນັ້ນກໍປາດຖະໜາຮ່ວມກັນວ່າ ຖ້າວ່າທັງ 2 ພຣະອົງນັ້ນຫາກມີບຸນວາດສະໜາໄດ້ສ້າງວັດຢູ່ເຂດໃດ ຂໍໃຫ້ໂອໃຕທັງ 2 ໜ່ວຍນັ້ນໄຫຼຕົກຄ້າງຢູ່ທ່າຕິດກັນ.
ຫຼັງຈາກປາດຖະນາຮ່ວມກັນແລ້ວກໍປ່ອຍໂອໃຕທັງ 2 ໜ່ວຍນັ້ນລ່ອງຕາມສາຍແມ່ນ້ຳຂອງມາແຕ່ເມືອງຫຼວງພະບາງພຸ້ນ.
ຕໍ່ມາພາຍຫຼັງໂອໃຕທັງ 2 ໜ່ວຍກໍ່ໄດ້ໄຫຼມາຕົກຄ້າງຢູ່ທ່ານ້ຳເມືອງວຽງຈັນຄື: ໂອໃຕໜ່ວຍທີ່ເປັນຂອງມະເຫສີອົງໃຫ່ຍແມ່ນໄຫຼມາຄ້າງຢູ່ທ່າເໜືອ ສ່ວນໂອໃຕໜ່ວຍນ້ອຍທີ່ເປັນຂອງມະເຫສີອົງນ້ອຍແມ່ນໄຫຼມາຄ້າງຢູ່ທ່າໃຕ້.
ຈາກນັ້ນມາກະສັດທັງ 2 ພະອົງກໍ່ໄດ້ໃຊ້ເສນາອາມາດເລາະລຽບຕາມແຄມຝັ່ງແມ່ນ້ຳຂອງແຕ່ເມືອງຫຼວງພະບາງລົງມາເລື້ອຍໆ ເພື່ອຕາມຫາໂອໃຕທັງສອງໜ່ວຍຂອງກະສັດນັ້ນ, ເມື່ອມາພົບຢູ່ທີ່ທ່າທັງສອງແລ້ວ ເສນາອາມາດຈິ່ງກັບໄປກາບທູນໃຫ້ກະສັດທັງສອງພຣະອົງໃຫ້ຊົງຮູ້ ຈາກນັ້ນທັງ ສອງພຣະອົງຈິ່ງໄດ້ສະເດັດຕາມມາແລ້ວຕັດສັ່ງໃຫ້ເສນາອາມາດຊອກຫາສະຖານທີ່ອັນເໝາະສົມ ຫຼື ໃກ້ຄຽງທ່າທີ່ໂອໃຕທັງສອງໜ່ວຍໄຫຼມາຄ້າງ ເພື່ອຈະສ້າງວັດໄວ້ເປັນອະນຸສອນໃຫ້ແກ່ພຣະອົງທັງສອງ ແລະ ເມື່ອເສນາອາມາດ ຫາສະຖານທີ່ໄດ້ແລ້ວກໍ່ລົງມືຖາກຖາງ, ຈັດແປງທີ່ພັກໃຫ້ເປັນວັດວາອາຮາມ.
ຈາກນັ້ນກະສັດທັງສອງພຣະອົງກໍ່ໄດ້ຕັດສັ່ງໃຫ້ຕັ້ງຊື່ວັດທີ່ສ້າງຂື້ນນັ້ນຕາມໂອໃຕທີ່ໄຫຼມາຄ້າງຄື: ວັດທີ່ຕັ້ງຊື່ທ່າ ຫຼື ໃກ້ຄຽງທ່າທີ່ໂອໃຕໜ່ວຍໃຫຍ່ໄຫຼມາຄ້າງໃຫ້ເອີ້ນຊື່ວ່າ ວັດໄຕໃຫຍ່ ສ່ວນວັດທີ່ຕັ້ງຊື່ທ່າ ຫຼື ໃກ້ຄຽງທ່າທີ່ໂອໃຕໜ່ວຍນ້ອຍໄຫຼມາຄ້າງໃຫ້ເອີ້ນຊື່ວ່າ ວັດໄຕນ້ອຍ,
ທາດໄຕໃຫ່ຍ ສ້າງຂື້ນໃນລະຫວາ່ງປີ ພ.ສ 2114 ຄ.ສ 1571 ໃນເມື່ອກ່ອນສ້າງເປັນພຣະທາດອົງນ້ອຍກວມເອົາໂອໃຕ ທີ່ມະເຫສີໄດ້ສ່ຽງທວາຍລ່ອງແຕ່ຫຼວງພຣະບາງ ມີຄວາມສູງປະມານ 5M ກວ້າງປະມານ 1,50 M ເປັນຮູບຊົງ 4 ລ່ຽມຈະຕຸລັດ (ໃນເມື່ອກ່ອນປະຊາຊົນຊາວບ້ານວັດໄຕໃຫ່ຍ ໄດ້ນໍາຂະບວນຜາສາດເຜີ້ງໄປແຫ່ເພື່ອສັກກາຣະບູຊາພຣະທາດຫຼວງເປັນປະຈໍາທຸກປີ ໃນມື້ຂື້ນ 15 ຄໍ່າ ເດືອນ 12 ເພັງ ດັ່ງນັ້ນການສະເຫຼີມສະຫຼອງພຣະທາດໃຕໃຫ່ຍຈັດຂື້ນພ້ອມກັນກັບການສະເຫຼີມສະຫຼອງພຣະທາດຫຼວງວຽງຈັນ.
ພຣະທາດໄຕໃຫ່ຍຂາດການບົວລະບັດຮັກສາກາຍເປັນພຣະທາດຮ້າງຫຼາຍຟ້າຫຼາຍປີ ຈົນຕົກມາຮອດປີ ພ.ສ 2448 ຄ.ສ 1905 (ສະໄໝເຈົ້າສີສະຫວ່າງວົງສ໌) ຈິ່ງໄດ້ນໍາພາປະຊາຊົນບູລະນະປະຕິສັງຂອນຂື້ນໃໝ່ ໂດຍກໍ່ກວມເອົາພຮະທາດເກົ່າທີ່ມະເຫສີຫຼວງໄດ້ສ້າງໄວ້ໃນເມື່ອກ່ອນ ໄດ້ນໍາເອົາວັດຖຸຂອງມີຄ່າ ເຄື່ອງຄໍ້າຂອງຄູນ ນໍາມາປະກອບສວ່ນໃນການສ້າງພຣະທາດ ເຮັດໃຫ້ພຣະທາດໃຫ່ຍກວ່າເດີມເຊິ່ງມີຄວາມສູງ 13M ກວ້າງ 3.70M ຮູບຊົງຄ້າຍຄືໝາກເບັງ ພື້ນຕີນຂອງພະທາດໃນສະໄໝກ່ອນມີ 5 ຂັ້ນ ຫຼື 5 ຖ້ານ ຕໍ່ມາລະຫວ່າງປີ ພສ 2467 ຄສ 1924 ພຣະສົງພ້ອມດວ້ຍພໍ່ແມ່ປະຊາຊົນໄດ້ບູລະນະປະຕິສັງຂອນໃໝ່ ເຊິ່ງໄດ້ຕໍ່ເຕີມກໍາເເພງອ້ອມອົງພຣະທາດຍາວດ້ານລະ 14.30 M ຄວາມກວ້າງເດີ່ນພາຍໃນອ້ອມພຣະທາດກວ້າງດາ້ນລະ 3.90M.
ຕົກມາປີ ພ.ສ 2509 ຄ.ສ 1966 ເຊິ່ງເປັນເຫດການນໍ້າຖວ້ມໃຫ່ຍທີ່ສຸດໃນນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ລວມເຖິງໄດ້ຖວ້ມພຣະທາດໄຕໃຫ່ຍ ສະນັ້ນທາງວັດຈິ່ງໄດ້ຍົກພື້ນຂຶ້ນ 40 CM ກໍ່ກວມ 2 ຖ້ານເກົ່າຂອງພຣະທາດໃນເມື່ອກ່ອນປີ ພສ 2553 ຄ.ສ 2010 ທາງວັດໄດ້ປັບເດີ່ນພຮະທາດຍົກສູງຂື້ນ 10CM ປະຈຸບັນພື້ນຕີນພຣະທາດເຫຼືອພຽງເເຕສາມຖາ້ນແຕ່ລະຖ້ານອອ້ມຮອບປະດັບດ້ວຍກາບດອກບົວ ທັງສາມຖ້ານອອ້ມຮອບແຕ່ລະດ້ານດວ້ຍໃນເສມາ 4ໃບ ລວມທັງໝົດ 16 ໃບ.
ຂໍ້ມູນຈາກ: ລາວTemple
Photo: EFEO