ວັດໂຕະໂມະ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ບ້ານໂຕະໂໝະທ່າ, ເມືອງປະທຸມພອນ, ແຂວງຈຳປາສັກ ແມ່ນກຸ່ມສະຖານບູຮານ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ທາງທິດຕາເວັນອອກຂອງແມ່ນໍ້າຂອງ ແລະ ຢູ່ຫ່າງຈາກວັດພູໄປທາງທິດຕາເວັນ ອອກສ່ຽງໃຕ້ 11ກມ ຮ່ອງຮອຍຂອງສະຖານບູຮານແຫ່ງນີ້ໄດ້ກະແຈກກະຈາຍຢູ່ຕາມພັກທັງສອງທີ່ໄດ້ຮັບການກໍ່ສ້າງຂື້ນຢູ່ໃນ ກາງປ່າທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່, ເທິງແຄມຝັ່ງຫ້ວຍນ້ຳໂຕະໂມະ ທີ່ເປັນອີກສາຂາໜຶ່ຂອງແມ່ນໍ້າຂອງ. ວັດໂຕະໂມະເປັນວັດ ແຫ່ງດຽວຂອງຊາວຂະແມທີ່ຕັ້ງຢູ່ທາງຝັ່ງຊ້າຍຂອງແມ່ນ້ຳຂອງ.
ສະຖານທີ່ແຫ່ງນີ້ ໄດ້ຖືກນຳໃຊ້ໃຫ້ເປັນບ່ອນສັກກາລະບູຊາຕັ້ງແຕ່ ສະຕະວັດ ທີ 7 ຫາທີ 9 ໃນໄລຍະທຳອິດຂອງການມາຕັ້ງຖິ່ນຖານຂອງຊາວຂະແມຢູ່ໃນເຂດນີ້. ສະຖານບູຮານສ່ວນທີ່ຍັງເຫັນຕັ້ງຢູ່ນີ້ ແມ່ນໄດ້ຮັບການປະຕິສັງຂອນຄືນມາໃໝ່ໃນລະຫວ່າງ ສະຕະວັດ ທີ 11 ຫາ ທີ 12, ໃນໄລຍະດຽວກັນນີ້ ວັດພູກໍ່ໄດ້ຮັບການກໍ່ສ້າງຂຶ້ມາໃໝ່. ຢູ່ໃນແຄວ້ນທີ່ຂຶ້ນກັບ ອັງກໍ, ວັດນີ້ແມ່ນໜຶ່ງໃນ 102 ແຫ່ງ ທີ່ສ້າງຂຶ້ນໃນທົ່ວ ຣາຊະອານາຈັກຂອງຂະແມ ໂດຍພະເຈົ້າໄຊຍະວໍລະມັນ I (889-910) ເພື່ອໃຫ້ ເປັນບ່ອນເຝົ້າບົວລະບັດຮັກສາບ່ອນສັກກາລະບູຊາພະສີວະ.
ໂຄງສ້າງທີ່ຍັງດີກວ່າໝູ່ແມ່ນໂຕທີ່ຕັ້ງຢູ່ດ້ານທິດຕາເວັນຕົກສ່ຽງໃຕ້ຂອງວັດ ເອີ້ນວ່າ ໂກປູຣະ (ຊຸ້ມປະຕູທາງເຂົ້າສູ່ສະຖານບູຮານ) ສັງເກດເຫັນໄດ້ຈາກກ້ອນຫີນດິນຈີ່ທີ່ຕົກຊະຊາຍຢູ່ໃນທີ່ນັ້ນ. ຂອບປະຕູ ແລະ ປ່ອງຢ້ຽມແມ່ນເປັນຫີນຊາຍ. ໂກປູຣະ ແລະ ຝາຜະໜັງອ້ອມຮອບທີ່ເປັນຫີນຈີ່ມີອາຍຸເກົ່າແກ່ຕັ້ງແຕ່ສະຕະວັດທີ 12. ມຸກຄະລຶງຄະ (ລຶງຄະທີ່ມີໃບໜ້າມະນຸດ) ເຮັດດ້ວຍຫີນຊາຍ, ໄດ້ຖືກຄົ້ນພົບຢູ່ໃກ້ກັບຈຸດນັ້ນອາດສ້າງຂຶ້ນໃນສະຕະວັດທີ 7 ແລະ ເປັນຕົວແທນໃຫ້ແກ່ພະສີວະ, ແລະ ປັດຈຸບັນວາງສະແດງຢູ່ທີ່ຫໍພິພິທະພັນວັດພູ.
ວັດດັ້ງເດີມນັ້ນ, ສ້າງດ້ວຍດິນຈີ່, ອາດຈະຢູ່ໃນໄລຍະຍຸກກ່ອນອັງກໍວັດ ເຊິ່ງປັດຈຸບັນແມ່ນຍຸບພັງລົງທັງໝົດແລ້ວ. ຢູ່ໃນສ່ວນທີ່ ເປັນໃຈກາງຂອງຫໍໄຫວ້ໄດ້ທັບຖົມໄປດ້ວຍຊາກສະຫລັກຮັກພັງຂອງຫໍໂຮງທີ່ກໍ່ດ້ວຍດິນຈີ່. ວັດນີ້ອາດຈະສ້າງເພື່ອອຸທິດ ໃຫ້ແກ່ ພະແມ່ ຣູທຣານີ ( ເປັນທີ່ຮັບຮູ້ກັນໃນນາມ ພະແມ່ ອູມາ ຫຼື ພະແມ່ ປາຣະວະຕີ), ພະມະເຫສີຂອງພະສີວະ-ຣູທຣາ. ສີລາຈາລຶກ ໃນວັດນີ້, ປີ 889 ໄດ້ບອກໃຫ້ຮູ້ວ່າ ມີສະຖານທີ່ບ່ອນສັກກາລະບູຊາພະສີວະ ຕັ້ງຢູ່ໃກ້ກັບສະຖານທີ່ແຫ່ງນີ້.
ຢູ່ທາງເບື້ອງທິດຕາເວັນອອກຂອງວັດຍັງມີເສັ້ນທາງບູຮານທີ່ປ້ອງດວ້ຍຂອບຫີນດິນຈີ່ ຍັງເຫລືອຢູ່ປະມານ 200-300ແມັດ ແລະ ໜອງສະນໍ້າທີ່ຂຸດໄວ້ກໍມີສ່ວນກ່ຽວພັນກັບສະຖານທີ່ແຫ່ງນີ້ເຊັ່ນດຽວກັນ.
Cr. ເມືອງ ປະທຸມພອນ/Pathoumphone district
ຮູບພາບ: ເພັດນະຄອນ ອ່ອນສີທອງ, ອຈ ຂັນທອງ ເທບພະຄຳສອນ
ຮຽບຮຽງ: ອຈ ປອ ຈິດຕະວົງ ແສງແກ້ວ