ຄຳຖາມໂລກແຕກທີ່ບັນດິດຈົບໃໝ່ມັກຈົ່ມ ເມື່ອເວລາໄປສະໝັກວຽກແລ້ວຖືກຖາມວ່າ “ມີປະສົບການເຮັດວຽກມາກ່ອນບໍ?” ເຊິ່ງມັກຈະບັນທອນຈິດໃຈຂອງຫຼາຍຄົນ ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ, ມີບາງຄົນບໍ່ກ້າ ທີ່ຈະໄປສະໝັກວຽກຍ້ອນຢ້ານຖືກຖາມມາແບບນີ້ ເມື່ອຕອບບໍ່ໄດ້ສຸດທ້າຍກໍວ່າງວຽກ.
ມີຫຼາຍຄົນກໍຮູ້ວ່າ “ປະສົບການ” ມັນສຳຄັນ ແຕ່ມັກເບິ່ງຂ້າມ ແລະ ມັກຄິດວ່າ ແລ້ວຄ່ອຍຫາ, ຈົບໄປຄ່ອຍເຮັດ ຈົນປີ 4 ກໍຍັງບໍ່ລົງມື ສຸດທ້າຍກໍກາຍເປັນຄົນຂາດປະສົບການ. ບັນດິດທີ່ຫາຈົບໃໝ່ ປຽບດັ່ງພ້າທີ່ຍັງບໍ່ຜ່ານການຝົນ ແຕ່ກໍຖືກຫຼໍ່ຫຼອມຈົນແຫຼມຄົມພ້ອມໃຊ້ງານໄດ້, ຖ້າຊ່ວງໄລຍະທີ່ຮຽນຢູ່ນັ້ນຕັ້ງໜ້າພັດທະນາຕົນເອງ ແລະ ການຊອກຫາປະສົບການ, ສ້າງຜົນງານໃຫ້ເຫັນເປັນຮູບປະທຳຫຼາຍເທົ່າທີ່ຈະເຮັດໄດ້ ບໍ່ແມ່ນຮຽນເພື່ອໃຫ້ໄດ້ແຕ່ຄວາມຮູ້ເກັບໄວ້ໃນຫົວເພື່ອໃຊ້ມັນຫຼັງຮຽນຈົບ.
ຮຽນຈົບໃໝ່ຈະເອົາປະສົບການມາຈາກໃສ? ເຊິ່ງຄຳຕອບຂອງແຕ່ລະຄົນອາດຈະບໍ່ຄືກັນ, ມື້ນີ້ Inside Laos ໄດ້ນຳເອົາເທັກນິກການຊອກຫາປະສົບການໃຫ້ຕົນເອງຂອງ ນ້ອງຕາມົນ ເຮືອງມີໄຊ, ອະດີດນັກສຶກສາສື່ສານມວນຊົນ ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດ ມາແບ່ງປັນກັບທຸກຄົນ ເຊິ່ງນ້ອງບອກວ່າ “ປະສົບການຈະມີໄດ້ ກໍຕໍ່ເມື່ອເຮົາລົງມືເຮັດມັນ” ບໍ່ວ່າຈະເປັນ:
1. ການເປັນອາສາສະໝັກ
ທີ່ຕ້ອງເອົາໂຕເອງໄປໃຫ້ຄົນອື່ນໃຊ້, ບາງງານບໍ່ມີຄ່າແຮງ, ກິນເຂົ້າກ໋ອງກາງດິນ, ເຮັດວຽກຈົນຮອດຄໍ່າມືດຈືດຕາ ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງປະສົບການ.
2. ຊ່ວຍວຽກວິຊາການ ຫຼື ກິດຈະກຳໂຮງຮຽນ
ສ່ວນໂຕແມ່ນບໍ່ເຄີຍປະຕິເສດທຸກກິດຈະກຳທີ່ທາງພາກ ຫລື ຄະນະມອບໃຫ້ ເຊັ່ນ: ການເປັນຄະນະຫ້ອງ, ເປັນປະທານນັກຮຽນ, ຮັບຜິດຊອບວຽກຊາວໜຸ່ມ..ເຂົ້າຮ່ວມງານປະຊຸມ, ກີລາ, ສິລະປະ, ສະແດງລະຄອນ….)
3. ການຝຶກງານ
ຊ່ວງຮຽນໄດ້ຝຶກງານ 2 ຄັ້ງເປັນປະສົບການຍອດຍິ່ງທີ່ໄດ້ລົງເຮັດວຽກຕົວຈິງ, ໄດ້ລົງເກັບກຳຂ່າວ, ຂຽນຂ່າວ ອອກໜ້າໜັງສືຈິງ ມີໂອກາດໄດ້ຮຽນຮູ້ວິທີການເຮັດວຽກຂອງສຳນັກງານໃຫຍ່ໆເຊັ່ນ ໜັງສືພິມຄວາມສະຫງົບ, ສະມາຄົມ ARMI (ສພປ) ແລະ ວິທະຍຸ FM 98,8 ແລະ ອື່ນໆ
4. ເຂົ້າຄອສສຳມະນາ ຫຼື ຝຶກອົບຮົມ
ທັງທາງພາກວິຊາຈັດສັນໃຫ້ເຊັ່ນ ຝຶກອົບຮົມການຂຽນບົດລະຄອນ- ຮູບເງົາສັ້ນ, ການເຮັດ Animation, ການຜະລິດສາລະຄະດີ-ຮູບເງົາສັ້ນ, Workshop ຕ່າງໆ ນອກນັ້ນຊອກຫາຮ່ວມຝຶກອົບຮົມພາຍນອກ : ຄອດພັດທະນາທັກສະການເວົ້າ, ການນຳສະເໜີ, ການຂາຍ…
5. ການເຮັດວຽກເສີມ
ເປັນສິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ເຮົາໄດ້ທັງປະສົບການ ແລະ ເງິນໄປພ້ອມກັນ ຕອນນັ້ນວຽກທີ່ເຮັດກໍມີ ພະນັກງານຂາຍ, ພະນັກງານເສີບ, ຄູສອນ, ພິທີກອນ ຫຼື ວຽກອື່ນໆຕາມຄວາມສາມາດຂອງຕົນເອງ.
6. ການເຂົ້າຮ່ວມງານແຂ່ງຂັນ ຫຼື ທຶນແລກປ່ຽນ
ສະໝັກທຶນຫລາຍແຕ່ມີໂອກາດເຂົ້າຮ່ວມໜ້ອຍ ດີກວ່າບໍ່ສະໝັກເລີຍ ແລະ ກໍບໍ່ໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມເລີຍ, ປະສົບການພາຍໃນສຳຄັນແຕ່ປະສົບທີ່ໄດ້ຈາກຕ່າງປະເທດຍິາງສຳຄັນກວ່າ ແລະ ຊ່ວຍໃຫ້ເຮົາຕື່ນ, ຢາກພັດທະນາໂຕເອງຫລາຍຂຶ້ນ.
ຍັງມີອີກຫຼາກຫຼາຍຢ່າງທີ່ເປັນປະສົບການໃຫ້ເຮົາໄດ້ ພຽງເຮົາລົງມືເຮັດມັນ ແລະ ຕ້ອງຫາໃສ່ຕົວກ່ອນທີ່ຈະຈົບເພື່ອສິ່ງຕ່າງໆນີ້ຈະສາມາດຢືນຢັນຄວາມສາດເຮົາໄດ້ໃນລະດັບໜຶ່ງ ແລະ ຄຳເວົ້າທີ່ມັກວ່າ ເດັກຈົບໃໝ່ຂາດປະສົບການກໍຈະຫຼຸດໜ້ອຍລົງ ຫລື ເກືອບຈະບໍ່ໄດ້ຍິນຄຳຖາມນີ້!
ຖ້າເຮົາລົງມືເຮັດແຕ່ຕອນຮຽນພໍຈົບມາກໍບໍ່ຍາກ ຫາວຽກໄດ້ທັນທີ ແຕ່ເຮົາກໍຕ້ອງແລກມັນມາດ້ວຍຄວາມເສຍສະຫຼະ ແລະ ຍອມເມື່ອຍໃນຊ່ວງທີ່ຮຽນ ເພື່ອສະບາຍໃນເວລາທີ່ຈົບ ດີກວ່າຈະສະບາຍລັ່ນລາເວລາຮຽນ ແລ້ວຫົວໜຸນວຽນເພາະຊອກວຽກບໍ່ໄດ້ຫຼັງຮຽນຈົບ.