Arts and Cultures

ບຸນພະເຫວດ ຫຼື ບຸນມະຫາຊາດ ເປັນບຸນປາງໃຫຍ່ ທີ່ມີຄວາມສຳຄັນຫຼາຍ ໃນການເຕົ້າໂຮມຄວາມສາມັກຄີເປັນປຶກແຜ່ນກົມກຽວກັນຂອງປະຊາຊົນລາວໃນແຕ່ລະທ້ອງຖິ່ນແຕ່ເໜືອຕະຫຼອດໃຕ້. ເພື່ອຮັກສາໄວ້ຮີດຄອງປະເພນີອັນດີງາມຂອງລາວ ທີ່ເຄີຍປະຕິບັດສືບທອດກັນມາແຕ່ດົນນານ.

ຊົນເຜົ່າມົ້ງນອກຈາກຈະມີສີມື ແລະ ຄວາມສຳນານໃນການປັກຜ້າ ແລະ ການຂຽນທຽນ ສ້າງສັນລວດລາຍທີ່ງົດງາມ ຕາມແບບສະບັບຂອງຊົນເຜົ່າມົ້ງແລ້ວ ຊົນເຜົ່າມົ້ງລາຍ ຍັງມີການເລົ່າເລື່ອງລາວ ທີ່ສະແດງອອກເຖິງວິຖີຊີວິດການເປັນຢູ່ຂອງຊົນເຜົ່າຕົນເອງ ຜ່ານສິລະປະງານປັກ ໂດຍການບອກເລົ່າເຖິງຄວາມເປັນມາ ໃນຊີວິດການເປັນຢູ່, ການປະກອບອາຊີບ ລົງເທິງຜ້າປັກ ໃຫ້ເປັນລວດລາຍທີ່ງົດງາມແທນການບອກເລົ່າອີກດ້ວຍ.

ບຸນເຂົ້າຈີ່ ປະເພນີລາວ ຈັດຂຶ້ນໃນມື້ 15 ຄ່ຳ ເດືອນ 03 ເພັງ ພະຈັນເຕັມດວງ ກົງກັບ ວັນອາທິດ, ວັນທີ 5 ກຸມພາ 2023, ຄຳວ່າເຂົ້າຈີ່ ໄດ້ແກ່ເຂົ້າໜຽວປັ້ນເປັນກ້ອນ ຈີ່ໃຫ້ສຸກດ້ວຍໄຟ, ການເຮັດບຸນນີ້ ຈະນິຍົມເຮັດໃນ ເດືອນສາມ ຈະເປັນມື້ຂຶ້ນ ຫຼື ມື້ແຮມກໍໄດ້ ແຕ່ເຄີຍເຮັດກັນມາແມ່ນກາງເດືອນສາມລາວ, ເຊິ່ງບຸນເຂົ້າຈີ່ບ້ານ ຜ້າໂອ ເມືອງຫຼວງພະບາງ ແຂວງຫຼວງພະບາງ ທີ່ມີພິທີການແຕກຕ່າງຈາກບ້ານອື້ນໆ ໂດຍຈະມີການປັ່ນເຂົ້າຈີ່ໃສ່ໄມ້ຂອງໃຜມັນ ແລ້ວນຳໄປຈີ່ໃຫ້ສຸກ ຫຼັງຈາກນັ້ນຈຶ່ງນຳໄປແຫ່, ໃນຂະນະທີ່ແຫ່ຈະມີການຕ່ອຍກັນໄປນຳ ຕາມຄວາມເຊື່ອຂອງຊາວບ້ານຜາໂອ.

.ຊຸດແຕ່ງກາຍຂອງແມ່ຍິງ ຮ່າຍີ່ ມີຄວາມເປັນມາ, ຜູກພັນກັບຕຳນານຂອງຊົນເຜົ່າ ໃນສະໄໝບູຮານນະການ, ຊົນເຜົ່າ ຮ່າຍີ່ ບໍ່ຢາກໃຫ້ຄົນໃນຄອບຄົວ ອາໄສຢູ່ກະແຈກກະຈາຍ ຈຶ່ງມາຢູ່ຮ່ວມເຮືອນຫຼັງຄາດຽວກັນ ແຕ່ເມື່ອສະມະຊິກໃນຄອບຄົວເພີ່ມຂຶ້ນ ລູກຫຼານກໍຕ້ອງແຍກອອກໄປຢູ່ເຮືອນອີກຫຼັງໜຶ່ງຕ່າງຫາກ  ເພື່ອເປັນການສະແດງຄວາມເຄົາລົບນັບຖື ຕໍ່ຮາກເຫງົ້າ ຫຼື ພໍ່ແມ່ ແລະ ຕົ້ນຕະກຸນ ຈຶ່ງໄດ້ນຳຮູບຊົງຂອງຫຼັງຄາເຮືອນ ມາອອກແບບເປັນຮູບຊົງຂອງໝວກປະຈຳຊົນເຜົ່າ ໂດຍຊົນເຜົ່າຮ່າຍີ່ ເອີ້ນໝວກໃບນີ້ວ່າ: "ຂຸ່ນຕັ່ງ"

ລວດລາຍຜ້າ ຂອງຊົນເຜົ່າກືມມຸ ແມ່ນການຕັດກັນລະຫວ່າງສີຂອງເຄືອ ແລະ ເສັ້ນຕໍ່າ ເຮັດໃຫ້ເກີດມີສີສັນ, ລວດລາຍແບບຕ່າງໆຂຶ້ນ ດ້ວຍຈິນຕະນາການ ໂດຍການ ຕ່ຳຂີດ ເນື່ອງຈາກການຕ່ຳຂີດ ຈະເຮັດໃຫ້ຜ້າໄດ້ແຖວລະສີ ແລະ ຍັງມີການຕ່ຳ ທີ່ເປັນເອກະລັກ ໂດຍການໃຊ້ລູກປັດ ຫຼື ເມັດຕະກົ່ວ ຮ້ອຍແຊກລະຫວ່າງການຕ່ຳ  ເພື່ອສ້າງລວດລາຍທີ່ປາກົດໃນຜືນຜ້າ, ລາຍຜ້າສ່ວນໃຫຍ່ ຈະສື່ເຖິງ ການດຳລົງຊີວິດ ໃນດ້ານຮິດຄອງປະເພນີ, ພິທີກຳ ແລະ ຄວາມເຊື່ອ, ຊົນເຜົ່າກືມມຸ ນີຍົມຕ່ຳຜ້າ 3 ລວດລາຍຄື: ລາຍພື້ນຖານ, ລາຍພືດ ແລະ ລາຍສັດ.

ໃນອະດີດແມ່ຍິງຊົນເຜົ່າຍວນ ຕ້ອງຮຽນຕ່ຳສິ້ນໃຊ້ເອງ ລວມທັງຜ້າທີ່ໃຊ້ໃນການດຳລົງຊີວິດ, ແມ່ຍິງທຸກຄົນ ຈະຕ້ອງຕ່ຳສິ້ນຕີນຈົກໃຫ້ເປັນ ເພາະຖືກັນວ່າ ແມ່ຍິງຜູ້ໃດ ຕ່ຳສິ້ນຕີນຈົກເປັນ ແມ່ນມີຄຸນສົມບັດ, ເປັນແມ່ຍິງທີ່ເໝາະສົມຈະອອກເຮືອນ ສ້າງຄອບຄົວ, ໄປເປັນແມ່ບ້ານແມ່ເຮືອນໄດ້ແລ້ວ ສະນັ້ນ ຜ້າທີ່ຕ່ຳຈຶ່ງຖືໄດ້ວ່າມີຄວາມສຳຄັນຫຼາຍ ຕໍ່ກັບຊົນເຜົ່າຍວນ.

ຊ່ວງເທດສະການມື້ຂຶ້ນປີໃໝ່ຈີນ ຂອງຊາວຈີນ ແລະ ຊາວລາວເຊື້ອສາຍຈີນ ກໍຈະມີຂັ້ນຕອນ ຫຼື ພິທີກຳ ທີ່ປະຕິບັດຫຼາກຫຼາຍ ເຊິ່ງກໍແນ່ນອນວ່າ ຖ້າມີສິ່ງທີ່ຕ້ອງປະຕິບັດ ກໍຕ້ອງມີສິ່ງທີ່ຫ້າມ ປະຕິບັດເຊັ່ນດຽວກັນ, ຈາກການສອບຖາມ ແມ່ເຖົ້າ ອາໂຂ້ງຈື່ ອາຍຸ 75 ປີ ຊາວລາວເຊື້ອສາຍຈີນ ຢູ່ ບ້ານ ຊຳເກດ ເມືອງ ສີໂຄດຕະບອງ, ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ເວົ້າວ່າ: ຄວາມເຊື່ອ ແລະ ຂໍ້ຫ້າມ ສຳລັບຄອບຄົວແມ່ເຖົ້າແລ້ວມີຢູ່ 6 ຢ່າງທີ່ບໍ່ຄວນເຮັດ ໃນມື້ຂຶ້ນປີໃໝ່ຈີນ ເຊິ່ງປີນີ້ກົງກັບວັນທີ່ 23 ກັນຍາ 2023.

ຊຸດປະຈຳຊາດ Miss Universe laos 2022 ຖືເປັນການນຳສະເໜີ ຄວາມເປັນລາວ ໃນຮູບແບບໃໝ່ ທີ່ຕ່າງຊາດຍັງບໍ່ເຄີຍເຫັນ ນັ້ນກໍຄືວັດທະນະທຳການນຸ່ງຖື ທີ່ເປັນເອກກະລັກຂອງຊົນເຜົ່າໃນລາວ ເພື່ອສື່ເຖິງຄວາມສາມັກຄີພາຍໃນຊາດ, ໂດຍການໃຊ້ໂທນສີບົວ, ສົ້ມ, ແດງ ແລະ ການນຳເອົາຜ້າ 3 ຊົນເຜົ່າຫຼັກໃນລາວ ມາອອກແບບ ບໍ່ວ່າຈະເປັນຜ້າຕະໂອ້ຍ​ ຂອງຊົນເຜົ່າລາວເທິງ (ແຂວງສາລະວັນ), ຜ້າໄໝ ຂອງຊົນເຜົ່າລາວລຸ່ມ ແລະ ຜ້າ ຂອງຊົນເຜົ່າມົ້ງ ມາປະສົມປະສານກັນ, ເຊິ່ງພາຍໃນໂຕຊຸດ ຈະເນັ້ນເປັນງານປັກມືທັງໝົດ ຕ້ອງໄດ້ໃຊ້ຄວາມອົດທົນສູງ ບວກກັບເວລາໃນການເຮັດຊຸດພຽງແຕ່ 6 ອາທິດເທົ່ານັ້ນ ຖືເປັນຄວາມທ້າທາຍຫຼາຍ ສຳລັບ ຂັນໄຊ.