Arts and Cultures

"ກາບ" ຄໍານີ້ໃນພາສາສັນສະກິດ ແປວ່າຄໍາຂອງ "ກະວີ" ໃນພາສາລາວເຮົາ ແມ່ນໝາຍເຖິງຂອງ ທີ່ເປັນກີບບາງໆ ແລະ ຊ້ອນເລື່ອມກັນເປັນຊັ້ນໆເຊັ່ນ: ກາບດອກໄມ້, ກາບລາງ, ກາບໝາກ ເປັນຕົ້ນ. ສ່ວນຄວາມໝາຍທາງໄວຍາກອນນັ້ນ ຄໍາ "ກາບ” ກໍຈະໝາຍເຖິງຄໍາທີ່ມີການສຳຜັດ ສັບຊ້ອນກັນຢ່າງ ເປັນລະບຽບ, ສະນັ້ນ, ກາບ” ຈຶ່ງແມ່ນກອນປະເພດໜຶ່ງທີ່ມີກຳນົດລັກສະນະເຈັດຄໍາ ແລະ ໃຊ້ສຳຜັດ ຄໍາທີ່ເຈັດກັບຄໍາທີ່ສາມໃນວັກຕໍ່ໄປ. ເພິ່ນມັກໃຊ້ກາບສໍາລັບອ່ານ, ເຊິ່ງໃນບຸນປະເພນີຕ່າງໆເຊັ່ນ: ບຸນຊ່ວງເຮືອ, ບຸນບັ້ງໄຟ, ບຸນ ໂຮງຮຽນ, ຂຶ້ນເຮືອນໃໝ່ ຫຼື ເຊິ່ງໃນງານພິທີອື່ນໆ.

ດໂພນພະເນົາ (ວັດດອນພະເນົາ) ຕັ້ງຢູ່ບ້ານ ໂພນພະເນົາ, ເມືອງໄຊເສດຖາ, ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ. ຕາມປະຫວັດໄດ້ກ່າວໄວ້ວ່າ: ວັດນີ້ສ້າງຂຶ້ນໃນຊຸມປີ ຄ.ສ 1599 ສະໄໝ ພຣະເຈົ້າວໍຣະວົງສາ ທັມມິກະຣາດ ເປັນວັດປະຈຳພຣະອົງ.

ເຊື່ອວ່າຄົນລາວຫຼາຍຄົນຕ້ອງຜ່ານຈຸດທີ່ແຕ່ງຄຳທວາຍ ແລະ ເອົາຄຳທວາຍໄປໃຊ້ຫຼິ້ນກັບໝູ່ມາແລ້ວໃນສະໄໝກ່ອນ ເນື່ອງຈາກຄຳທວາຍແມ່ນກາບກອນພື້ນເມືອງປະເພດໜຶ່ງ ທີ່ເຮົາເຄີຍຮຽນ ແລະ ຖືກສອນກັນມາແຕ່ສະໄໝມັດຖະຍົມ.

ເມື່ອເວົ້າເຖິງ ສວນວັດທະນະທຳຊຽງຄວນ ທີ່ຊາວຕ່າງປະເທດເອີ້ນວ່າ Buddha Park ສ່ວນທີ່ມີພຣະພຸດທະຮູບອົງໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນປະເທດລາວ ກໍ່ວ່າໄດ້. ທີ່ປັດຈຸບັນ ໄດ້ກາຍເປັນ ແລນມາກ ຫຼື ຈຸດໝາຍຂອງປາຍທາງ ທີ່ນັກທ່ອງທ່ຽວ ເວລາມາຮອດ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ຕ້ອງໄດ້ພາກັນໄປຢ້ຽມຊົມ ຄວາມງົດງາມ ຂອງສະຖາປັດຕະຍະກຳ ການປັ້ນການຫຼໍ່ ທີ່ຖືໄດ້ວ່າ ງົດງາມ ແລະ ອາລັງການ.

ເມື່ອບໍ່ດົນມານີ້ ຂະແໜງ ມໍລະດົກໂລກ ວັດພູຈໍາປາສັກ ແລະ ໂຄງການ CHAMPA ໂດຍອົງການ AFD ໄດ້ໃຫ້ການສະໜັບສະໜູນ ສະມາຄົມລະຄອນຕຸກກະຕາ ປະຫຼັດຕື້ ເພື່ອປັບປຸງອຸປະກອນເຄື່ອງສຽງ ແລະ ອຸປະກອນໃນການສະແດງ, ສຳລັບໂຮງລະຄອນໃໝ່ ແມ່ນກຳລັງດຳເນີນການກໍ່ສ້າງ ຢູ່ດ້ານຫຼັງຂອງສູນຂໍ້ມູນຂ່າວສານຫຼັງໃໝ່.

ພຣະພຸດທະບາດໂພນຄ້ອງ ຕັ້ງຢູ່ໂນນດານຫີນຂອງພູກໍ່າພ້າ ຈາກປາກທາງເຂົ້າໄປຫາວັດປະມານ 4 ກິໂລເມັດ ໃນເຂດບ້ານນາຂ່າ, ເມືອງ ນາຊາຍທອງ, ນະຄອນຫຼວງ ວຽງຈັນ. ວັດແຫ່ງນີ້ ມີປະຫວັດຄວາມເປັນມາທີ່ໜ້າສົນໃຈ ຄື ຫຼັງຈາກພຣະພຸດທະເຈົ້າໄດ້ສະເດັດໄປສໍາຫຼວດພູມປະເທດ ທາງພາກໃຕ້ຂອງປະເທດຈີນເເລ້ວ ພຣະອົງໄດ້ສະເດັດລຽບລົງມາຕາມລໍາເເມ່ນໍ້າຂອງ ແລະ ໄດ້ມາເເວ່ພັກຜ່ອນ ທີ່ ພູກໍ່າພ້າແຫ່ງນີ້

ອານາຈັກລາວລ້ານຊ້າງ ໃນປີ ພສ 1896 (ຄສ 1353) ໄດ້ສະຖາປະນາ ເມືອງຊວາ ເປັນເມືອງເອກແຫ່ງອານາຈັກລາວລ້ານຊ້າງ ແລະ ໃນປີ ພສ 1900 ( ຄສ 1357 ) ໄດ້ເຕົ້າໂຮມເປັນເອກະລາດ, ເອກະພາບ ອັນໜຶ່ງອັນດຽວກັນ ໃນສະໄໝລັດຊະການພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ ຊື່ງເປັນອານາຈັກລາວລ້ານຊ້າງທີ່ກວ້າງໃຫຍ່ໄພສານ ມີຄວາມເຂັ້ມແຂງ ປະມານ 400 ກວ່າປີ,ຈົນມາຮອດໄລຍະອານາຈັກລາວລ້ານຊ້າງ ແບ່ງອອກເປັນ 3 ອານາຈັກ ໃນປີ ພສ 2250 (ຄສ 1707) ແລະ ພສ 2256 ( ຄສ 1713) ຄື: ອານາຈັກລາວລ້ານຊ້າງວຽງຈັນ, ອານາຈັກລາວລ້ານຊ້າງຫລວງພະບາງ ແລະ ອານາຈັກລາວລ້ານຊ້າງຈຳປາສັກ.

ຖ້າເວົ້າເຖິງນິທານເກົ່າແກ່ຂອງລາວ ເຮົາຈະນຶກເຖິງນິທານອັດສະຈັນທີ່ເຮົາເຄີຍຮຽນໃນຕອນຍັງນ້ອຍ ນິທານອັດສະຈັນ ເປັນນິທານພື້ນເມືອງລາວປະເພດໜຶ່ງ ເຊິ່ງແມ່ນປະຊາຊົນຜູ້ອອກແຮງງານ ເປັນຜູ້ປະດິດແຕ່ງຂຶ້ນດ້ວຍວິທີປັ້ນແຕ່ງຕົວລະຄອນທີ່ມີລັກສະນະເຫຼືອເຊື່ອ, ງຶດງໍ້ ແລະ ອັດສະຈັນ ແຕ່ໄດ້ສ່ອງແສງເຖິງທຳມະຊາດ, ການດຳລົງຊີວິດ ແລະ ຮີດຄອງປະເພນີຂອງປະຊາຊົນລາວບັນດາເຜົ່າ.